“NILINUNUA MABATI” – MWANAMKE AVUNJA NYUMBA, BAADA YA KUACHANA NA MUMEWE ALIYECHEPUKA
Katika kona tulivu ya Kaunti ya Kakamega, ambapo mabati mapya yanameta kama beji za maendeleo chini ya jua la magharibi, nyumba moja hivi majuzi iligeuka kuwa gumzo kijijini kwa sababu zisizo sahihi.
Ilianza kama msukosuko wa nyumbani—minong’ono ya ugomvi, ukimya wa muda mrefu, na hatimaye kutengana. Lakini kilichofuata kiliwashangaza hata wazee wenye uzoefu.
Mke huyo, akiwa ameazimia bila kutabasamu, alifika kwenye nyumba aliyoishi pamoja na mumewe, akapanda juu kwa usaidizi wa kukodiwa, na kuanza kuondoa mabati kwenye paa.
Mmoja baada ya mwingine, wakashuka. Baada ya saa chache, nyumba ambayo ilikuwa imesimama kwa majivuno kwa miaka mingi iliachwa wazi, mifupa yake ya mbao ikitazama angani bila msaada.
Sababu yake ilikuwa rahisi: alinunua mabati kwa pesa zake mwenyewe walipokuwa wakijenga. Ikiwa ndoa iliisha, mchango wake pia ulikuwa.
Majirani walikusanyika kwa mbali, wakinung’unika kwa kutoamini. Baadhi walisikitikia, wakisema kwamba wanawake wengi hubeba kimyakimya mizigo mizito ya kifedha wakati wa ujenzi, kwa sababu tu jitihada zao zitaondolewa baadaye.
Wengine walitikisa vichwa vyao wakihoji ni haki gani inayopatikana kwa kuacha nyumba ikiwa hatarini kwa mvua na uharibifu.
Tukio hilo limezua mjadala katika masoko ya ndani na vikundi vya WhatsApp.
Katika maeneo ya mashambani magharibi mwa Kenya, mabati si vifaa vya ujenzi tu; zinawakilisha dhabihu—mazao ya ziada ya shambani yanauzwa, akiba iliyofutwa pamoja, mikopo inayochukuliwa kwa imani. Kuziondoa hakukuhisi kama uharibifu na zaidi kama kurejesha uthibitisho wa jasho na dhabihu.
Bado picha ya nyumba isiyo na paa inaendelea. Inasimama kama maandamano na onyo: wakati mahusiano yanavunjika, uharibifu hubakia kihisia.
Wakati mwingine, hupimwa katika mihimili ya mbao na anga wazi.
Kama vile jirani mmoja mzee alivyohitimisha kwa utulivu, “Mapenzi yanapoisha, hata paa laweza kufuata.”
