Honeymoon Iliyogeuka Jinamizi – Wanandoa Waliaga Wanaenda Honeymoon, Hawajarudi Mpaka leo
Part 2
Ukiukwaji wa taratibu za usalama
Vivuko viwili, MV Skagit na Kalama, vilifika Tanzania mwezi Novemba mwaka 2011.
Kwa mujibu wa ripoti ya tume iliyoteuliwa kuchunguza ajali ya MV Skagit, mmiliki wa kampuni ya Seagull Transport Limited, Said Juma, alitakiwa kuwasilisha nyaraka mbalimbali kwa Mamlaka ya Usafiri wa Majini Zanzibar ili kupata cheti cha kuruhusiwa kufanya kazi.
Miongoni mwa nyaraka hizo kulikuwa na matokeo ya kipimo cha uthabiti wa chombo cha majini, yaani stability test.
Kipimo hicho hutumika kuchunguza kama kitovu cha uzito wa chombo na mgawanyo wa uzito wake viko katika viwango salama.
Hili ni jambo muhimu sana ili kuhakikisha kwamba kivuko kinaweza kubeba abiria na mizigo bila kuwa katika hatari ya kupinduka, hasa wakati wa mawimbi makubwa.
Hata hivyo, mmiliki wa MV Skagit hakuwasilisha matokeo ya kipimo hicho.
Mbali na hilo, baadhi ya wafanyakazi wa kivuko hicho, akiwemo mhandisi mkuu, hawakuwa na leseni na vyeti stahiki vya kufanya kazi hizo.
Kwa maana nyingine, mmiliki wa kivuko alikuwa ameajiri wafanyakazi ambao hawakuwa na sifa zinazotakiwa kuendesha chombo hicho, jambo lililokiuka kanuni za usalama wa usafiri wa majini.
Licha ya ukiukwaji huo wa taratibu za usalama, Mamlaka ya Usafiri wa Majini Zanzibar iliendelea kutoa cheti cha usalama wa wafanyakazi pamoja na cheti cha kuruhusu MV Skagit kufanya kazi.
Vyeti hivyo vilitolewa Alhamisi, tarehe 24 Novemba 2011.
Miezi minane tu baadaye, kivuko hicho kilipinduka.
Lakini kulikuwa na jambo jingine lisilo la kawaida.
Mmiliki wa kivuko hakupata cheti kimoja tu cha kufanya kazi. Alipata vyeti viwili vyenye masharti yanayotofautiana.
Kwa mujibu wa matokeo ya tume ya uchunguzi, mmiliki wa chombo hicho, Said Juma, alidaiwa kutumia njia za rushwa kupata vyeti viwili vinavyokinzana kutoka Mamlaka ya Usafiri wa Majini Zanzibar.
Vyeti hivyo viliruhusu MV Skagit kubeba idadi tofauti ya abiria kulingana na bandari iliyokuwa ikiondokea.
Katika bandari za Zanzibar, kivuko kiliruhusiwa kubeba abiria 250 pekee.
Lakini kilipokuwa kikiondoka Dar es Salaam, kiliruhusiwa kubeba kati ya abiria 300 na 380.
Kumbuka kwamba kutokana na uchakavu wake, mamlaka husika nchini Marekani zilikuwa tayari zimependekeza kupunguza uwezo wake kutoka abiria 250 hadi 148 pekee.
Hivyo, kuruhusu kivuko hicho kubeba abiria wengi zaidi ya 148 kulikuwa ni kuweka maisha ya watu wengi hatarini.
Jitihada za uokoaji baada ya ajali
Baada ya MV Skagit kupinduka, abiria waliokuwa na simu za mkononi walianza kuwapigia simu marafiki, ndugu na mamlaka mbalimbali wakiomba msaada.
Taarifa ya kwanza rasmi ya kuomba msaada ilifika katika kituo cha mawasiliano Zanzibar na Kituo cha Uratibu wa Uokoaji wa Majini Dar es Salaam kutoka kwa kivuko kingine kilichokuwa kikielekea Zanzibar.
Kivuko hicho kilikuwa kimeshuhudia MV Skagit kikiwa katika matatizo kabla ya kuzama.
Licha ya kupatikana kwa taarifa za kuomba msaada, boti za kwanza za uokoaji zilianza kufika eneo la tukio baada ya zaidi ya saa mbili.
Boti hizo zilianza kufika kati ya saa 9:45 na saa 10:00 alasiri.
Waokoaji walikuta baadhi ya abiria wakiwa ndani ya maboti ya kujiokoa, wengine wakiwa wanaelea majini wakiwa wamevaa jaketi za kujiokoa, huku wengine wakishikilia vipande vya mbao na vitu vingine vilivyotoka kwenye kivuko.
Kwa bahati nzuri, watu 146 waliweza kuokolewa.
Hata hivyo, hali mbaya ya hewa ilifanya iwe vigumu sana kuwatafuta abiria wengi waliokuwa wamepotea.
Mmoja wa wapiga mbizi walioshiriki katika zoezi la uokoaji alieleza kwamba walipiga mbizi hadi kina cha mita 25 lakini hawakuweza kukipata kivuko kilichokuwa kimezama.
Mpiga mbizi huyo alihisi kwamba huenda mikondo mikali ya maji chini ya bahari ilikuwa imekisukuma kivuko kutoka eneo kilipozama awali.
Hali hiyo ilifanya iwe vigumu kurejesha miili ya abiria waliokuwa wamenaswa ndani yake.
Katika siku tano zilizofuata baada ya ajali, baadhi ya miili ya watu waliokuwa wametoweka ilianza kuonekana juu ya maji.
Miili mingine ilipelekwa na mawimbi hadi katika fukwe za Zanzibar ambako ilipatikana na wavuvi wa eneo hilo.
Kwa bahati mbaya, takribani abiria 150 waliokuwa ndani ya kivuko cha MV Skagit hawakupatikana kamwe.
Walitoweka ndani ya Bahari ya Hindi bila kuacha alama yoyote.
Familia za Martin na Mary zaanza msako
Huko Kenya, familia za Martin na Mary zilikuwa bado hazijapata taarifa yoyote kutoka kwa wanandoa hao.
Wakiwa na wasiwasi mkubwa kuhusu mahali walipokuwa, familia zao zilianza kutafuta majibu.
Kulikuwa na maswali mengi ambayo hayakuwa na majibu.
Je, Martin na Mary walilala usiku mmoja Dar es Salaam?
Kama walilala, walifikia hoteli gani?
Je, walikuwa ndani ya kivuko cha MV Skagit kilichopinduka?
Au huenda walikuwa tayari wamefika Zanzibar kabla ya ajali kutokea?
Katika jitihada za kupata majibu, ndugu na marafiki wa wanandoa hao walianzisha kampeni ya kuwatafuta kupitia mitandao ya kijamii.
Walitumia alama ya reli #FindTheKirimis, ambayo ilisambaa sana kwenye Twitter, ambayo sasa inajulikana kama X.
Familia ya Martin iliamua kumtuma mmoja wa ndugu zake kwenda Tanzania mwishoni mwa wiki ya Jumamosi, tarehe 20 Julai 2012, ili kutafuta taarifa kuhusu wanandoa hao.
Ndugu huyo alielekea Zanzibar ili kujua kama Martin na Mary walikuwa miongoni mwa watu ambao miili yao ilikuwa imeopolewa baharini.
Alipofika katika eneo lililokuwa limeandaliwa kusaidia watu kuwatambua ndugu zao waliopotea, alijaribu kutumia pete zao za ndoa pamoja na maumbile ya miili yao kama njia ya kuwatambua.
Hata hivyo, miili mingi ilikuwa imeharibika vibaya kiasi kwamba ilikuwa vigumu kuitambua.
Hakufanikiwa kumpata Martin wala Mary miongoni mwa miili iliyokuwa imepatikana.
Pamoja na hali hiyo, familia na marafiki zao hawakukata tamaa.
Waliendelea kushirikiana kusambaza taarifa za kutoweka kwa wanandoa hao kupitia mitandao ya kijamii na njia nyingine.
Walianzisha kundi la Facebook kwa ajili ya kushirikishana taarifa mpya na kuwaombea wanandoa hao warudi salama.
Pia, walifanya mahojiano na vyombo mbalimbali vya habari ili kuongeza uelewa wa umma kuhusu tukio hilo.
Zaidi ya hayo, walishirikiana na Interpol, polisi wa Tanzania na Ubalozi wa Kenya nchini Tanzania katika jitihada za kuwapata Martin na Mary.
Walichapisha matangazo ya watu waliopotea katika magazeti ya Tanzania.
Kwa kushirikiana na mamlaka husika, walisambaza picha za Martin na Mary katika hoteli mbalimbali za Dar es Salaam wakitumaini kwamba huenda kuna mtu aliyewaona.
Pia, waliwasilisha taarifa rasmi ya kutoweka kwao katika Kituo cha Polisi cha River nchini Kenya Alhamisi, tarehe 26 Julai 2012.
Licha ya jitihada zote hizo, hakuna matokeo yaliyopatikana. Martin na Mary waliendelea kutoweka.
Ushahidi wa dereva wa teksi
Takribani mwezi mmoja baada ya kivuko cha MV Skagit kupinduka, miili mingine ilianza kuonekana katika eneo la Tanga.
Ili kubaini kama Martin na Mary walikuwa miongoni mwa miili hiyo, kaka yake Martin pamoja na kaka yake Mary walisafiri kutoka Kenya kwenda Tanzania.
Walipanda basi kuelekea Tanzania kwa lengo la kufuatilia hatua zote ambazo wanandoa hao walikuwa wamepita.
Walifika Dar es Salaam majira ya saa 3:30 usiku, muda unaokaribiana na ule ambao Martin na Mary walikuwa wamefika jijini humo.
Walianza kutembelea hoteli mbalimbali za Dar es Salaam wakitumaini kupata taarifa kama wanandoa hao walikuwa wamefikia mojawapo ya hoteli hizo kabla ya kupanda kivuko siku iliyofuata.
Kwa bahati mbaya, msako wao haukuzaa matunda.
Hata hivyo, dereva mmoja wa teksi alikumbuka kuwa aliwahi kuwaona wanandoa hao.
Alieleza kwamba alikuwa amewapa ofa ya kuwapeleka mahali fulani, lakini walikataa na kumwambia kwamba walikuwa wakimsubiri mtu.
Familia iliendelea kutafuta taarifa kutoka kwa wananchi wa Tanzania kuhusu kama kuna mtu mwingine aliyekuwa amewaona Martin na Mary baada ya kufika nchini.
Walichapisha matangazo katika magazeti ya ndani, vituo vya redio na televisheni.
Hata hivyo, kwa mujibu wa gazeti la Nation, hakuna mtu mwingine aliyejitokeza kutoa taarifa kuhusu mienendo ya Martin na Mary baada ya kufika Tanzania.
Kwa hiyo, swali liliendelea kubaki:
Wanandoa hao walilala wapi Dar es Salaam usiku wa Jumanne, tarehe 17 Julai 2012, kabla ya kuelekea Zanzibar siku iliyofuata?
Maswali ambayo hayakupata majibu
Vipimo vya DNA vingesaidia familia kujua kama Martin na Mary walikuwa miongoni mwa miili iliyopatikana.
Lakini kufanya vipimo hivyo kwa idadi kubwa ya miili kungegharimu fedha nyingi sana ambazo familia haikuwa na uwezo wa kuzimudu.
Swali jingine lililobaki bila jibu lilikuwa kama Martin na Mary walipanda kweli kivuko cha MV Skagit.
Jambo moja ambalo lingeweza kusaidia kutatua fumbo hilo ni orodha rasmi ya abiria waliokuwa ndani ya kivuko hicho.
Mamlaka ya Udhibiti wa Usafiri wa Nchi Kavu na Majini Tanzania, SUMATRA, ilikuwa imeweka masharti kwamba kampuni zote za vivuko zinapaswa kutunza kumbukumbu za abiria.
Kumbukumbu hizo zilipaswa kuwa na majina ya abiria, namba za tiketi, namba za viti, uraia na taarifa za ndugu wa karibu, pamoja na maelezo mengine muhimu.
Hata hivyo, MV Skagit haikufuata taratibu hizo ipasavyo.
Ndugu yake Martin alipokuwa Tanzania, aliripoti kwamba alifanikiwa kuona orodha ya abiria wa kivuko hicho.
Kwa mujibu wa maelezo yake, majina mengi yalikuwa yameandikwa kwa herufi za mwanzo pekee au majina ya kwanza, huku taarifa muhimu za utambulisho kama uraia na namba za vitambulisho zikikosekana.
Tatizo la kutokuwepo kwa taarifa sahihi katika orodha ya abiria pia lilithibitishwa na tume iliyochunguza ajali hiyo.
Tume ilibaini kwamba kumbukumbu za abiria zilikuwa na ubora duni. Baadhi ya abiria hawakuwa wameandikishwa kabisa.
Hali hiyo ilifanya iwe vigumu sana kujua ni nani hasa aliyekuwa ndani ya kivuko siku ya ajali.
Kwa sababu hiyo, mamlaka pamoja na familia ya Martin na Mary hazikuweza kuthibitisha kwa uhakika kwamba wanandoa hao walikuwa ndani ya kivuko kilichopinduka.
Kulikuwa pia na swali jingine muhimu.
Je, inawezekana Martin na Mary hawakupanda kabisa MV Skagit?
Je, huenda walifika Zanzibar salama na baadaye wakakumbwa na tukio jingine baya?
Kuhusu swali hilo, Interpol iliweza kuthibitisha kwa uhakika kwamba wanandoa hao hawakufika Zanzibar.
Familia ya Mary yapata pigo jingine
Msiba huo uliendelea kuiacha familia ya Mary katika maumivu makubwa.
Takribani miezi miwili baada ya Martin na Mary kutoweka bila kuacha taarifa, mama yake Mary alifariki dunia.
Sababu rasmi ya kifo chake ilikuwa mshtuko wa moyo.
Hata hivyo, familia yake iliamini kwamba msongo wa mawazo na maumivu yaliyosababishwa na kutoweka kwa binti yake vilichangia kwa kiasi kikubwa kifo chake.
Huenda ukajiuliza: Polisi wa Kenya walihusika kwa kiwango gani katika kuwatafuta Martin na Mary?
Kwa mujibu wa familia ya wanandoa hao, mwaka mmoja baada ya kutoweka kwao, polisi wa Kenya walikuwa bado hawajatoa taarifa yoyote kuhusu maendeleo ya uchunguzi.
Polisi waliiambia familia kwamba walipaswa kwanza kuichunguza ripoti ya Interpol kabla ya kuamua hatua zinazofuata.
Hata hivyo, hakuna hatua zozote zilizoonekana kuchukuliwa hata baada ya kupokea ripoti hiyo.
Ingawa watu wengi wanaamini kwamba Martin na Mary walikuwa ndani ya kivuko kilichopinduka, polisi wa Kenya wangeweza kusaidia kwa kuchunguza kwa kina mienendo ya wanandoa hao wakati wa siku chache walizokuwa Tanzania.
Uchunguzi huo ungeweza kusaidia familia kupata majibu na hatimaye kupata faraja ya kujua kilichowapata wapendwa wao.
Nini kilitokea kwa wahusika waliohusishwa na ajali?
Tunapokaribia kumaliza simulizi hii, ni muhimu kujibu baadhi ya maswali ambayo huenda bado unayo kuhusu tukio hili.
Kwanza, nini kilitokea kwa Said Juma, mmiliki wa kivuko cha MV Skagit?
Said Juma, pamoja na Musa Makame ambaye alikuwa nahodha wa kivuko hicho, na Hassan Mkoje, meneja wa kampuni, walikamatwa na kufunguliwa mashtaka ya kusababisha vifo vya watu bila kukusudia katika Mahakama Kuu ya Zanzibar.
Hata hivyo, hakuna taarifa zinazopatikana kwa umma zinazoonyesha kama hatimaye walifikishwa mahakamani na kuhukumiwa.
Pili, nini kilitokea kwa kivuko kingine cha Kalama, ambacho kilikuwa dada wa MV Skagit?
Kama ilivyokuwa kwa MV Skagit, Kalama pia kilionekana kutokuwa salama kwa matumizi na hatimaye kiliondolewa katika huduma mwaka 2012.
Hatima ya Martin na Mary
Baada ya miaka mingi kupita, bado familia ya Martin na Mary ilikuwa haina majibu ya uhakika kuhusu kilichowapata.
Mwaka 2020, familia ya Mary iliwasilisha maombi katika Mahakama Kuu ya Kenya iliyoko Kerugoya ikiomba Mary atangazwe kisheria kuwa amefariki dunia.
Wakati huo, Mary alikuwa hajawahi kuonekana wala kusikika kwa kipindi cha miaka saba.
Mahakama ilikubali ombi hilo na tarehe 27 Februari 2020 ikatoa uamuzi wa kumchukulia Mary Mwangi kuwa amefariki dunia kisheria.
Katika kutoa uamuzi huo, jaji alisema kwamba kutokana na mazingira ya tukio hilo, kulikuwa na sababu za kudhani kwamba Mary alikuwa amefariki dunia.
Alieleza kwamba Mary alitoweka kuanzia siku ambayo kivuko kilipinduka wakati akiwa safarini kuelekea Zanzibar kwa ajili ya fungate yake.
Kwa msingi huo, mahakama ilikubali ombi na kutoa amri ya kumchukulia Mary Mwangi kuwa amefariki dunia.
Hata hivyo, hadi sasa, maswali mengi kuhusu Martin na Mary yameendelea kubaki bila majibu ya uhakika.
Je, walikuwa kweli ndani ya MV Skagit siku ilipopinduka?
Je, walikuwa miongoni mwa takribani watu 150 ambao miili yao haikupatikana?
Na ni nini hasa kilitokea kwao katika safari ambayo ilipaswa kuwa mwanzo wa maisha yao mapya ya ndoa?
Haya ni maswali ambayo familia zao zimeishi nayo kwa miaka mingi.
Tunatoa pole na rambirambi zetu kwa familia, ndugu na marafiki wa Martin na Mary.
Tunawaombea wapate nguvu, faraja na amani katika kipindi hiki kigumu cha maisha yao.
Asanteni kwa kuungana nasi katika simulizi ya leo.
