Nilimzika mume wangu miaka 30 iliyopita. Hivyo, nilipomwona mwanaume aliyefanana kabisa naye akiwa ameketi upande wa pili wa kanisa siku ya Pasaka, nilidhani huenda nilikuwa napoteza akili. Lakini nilipomfuata nje na kuona mtu aliyekuwa akikutana naye, ndipo nilipoielewa ukweli — na ukweli huo uliharibu kila kitu nilichokuwa nimekiamini.
Kanisa dogo la mtaani alilokuwa akihudhuria dada yangu lilikuwa limejaa watu siku ya Pasaka.
Dada yangu, watoto wake wa kiume na mimi tulikuwa tumepata viti katikati ya kanisa. Ibada ilikuwa bado haijaanza, nami nilikuwa nikitazama huku na kule, nikivutiwa na vioo vya rangi vilivyokuwa madirishani, ndipo nilipomwona.
Kulikuwa na mwanaume aliyeketi katika safu ya viti upande wa pili wa njia iliyotenganisha waumini. Macho meusi, mashavu yaliyokuwa na mifupa iliyojitokeza vizuri… Hakuwa tu anafanana na mume wangu, bali alionekana kuwa yeye mwenyewe kabisa!
Lakini nilimzika mume wangu miaka 30 iliyopita.
Nilijipa moyo kwamba labda nilikuwa nikifikiria tu. Hata baada ya miaka yote hiyo, bado wakati mwingine nilijihisi kama ninamwona Mike katikati ya umati wa watu.
Lakini mwanaume huyo alipogeuza uso wake kidogo, mwanga kutoka kwenye vioo vya rangi vya kanisa uliangaza alama ya kuzaliwa iliyokuwa kwenye shavu lake, yenye umbo la mwezi mwandamo.
Nilishika kwa nguvu ukingo wa kiti nilichokuwa nimeketi.
Miaka 30 iliyopita, nilikuwa nimesimama mbele ya jeneza lililofungwa na kumuaga mume wangu. Nilikuwa nimesikiliza watu wakiniambia kwamba Michael alikuwa amepumzika mahali pazuri na kwamba bado nilikuwa kijana wa kutosha kuanza maisha mapya.
Nilitamani kuwapigia kelele kila mmoja wao.
Nilikuwa na umri wa miaka 26 nilipofunga ndoa naye.
Nilipoteza ujauzito wangu nilipokuwa na wiki 11. Baada ya hapo, daktari aliniambia kwamba kupata mtoto na kufikisha ujauzito mwisho wake kungekuwa jambo gumu, na huenda hata lisingewezekana.
Usiku huo, Michael alinivuta karibu yake na kuniambia,
“Tutatafuta njia nyingine. Tunaweza kuasili mtoto. Tunaweza kulea watoto wa watu wengine. Tunaweza kuijaza nyumba yetu watoto wengi kama unavyotaka. Huu si mwisho wa maisha yetu.”
Nilimwamini.
Miezi kadhaa baadaye, muda mfupi tu baada ya kusherehekea kumbukumbu ya miaka minne ya ndoa yetu, alifariki katika ajali ya gari.
Walisema ajali ilikuwa mbaya sana. Walisema mwili wake haukuweza kuonyeshwa kwa watu kuuaga.
Nilijenga maisha yangu yaliyobaki juu ya maumivu ya kumpoteza.
Sikuolewa tena. Sikuondoa picha yetu ya harusi ukutani.
Watu walikuwa wakiniambia, “Unapaswa kuendelea na maisha yako na kutafuta mtu mwingine.”
Lakini sikutaka kufanya hivyo. Mike alikuwa ndiye mwanaume niliyempenda kuliko wote, mwenzi wa maisha yangu. Huwezi tu kumsahau mtu wa aina hiyo na kuendelea kana kwamba hakuna kilichotokea.
Bila shaka, maisha yaliendelea. Mwaka baada ya mwaka, niliendelea kufanya kazi, kusafiri kwa likizo fupi na kushtuka kila nilipomwona mtu aliyefanana na Mike.
Na sasa, asubuhi ya Pasaka, mwanaume aliyefanana kabisa na mume wangu aliyekuwa amefariki alikuwa ameketi kwenye kiti cha kanisa, akiwa amevaa suti ya rangi ya bluu iliyokolea.
Ibada iliendelea, lakini kwangu muda ulionekana kusimama.
Sikusikia mahubiri. Nilisimama wengine waliposimama na kuketi wengine walipoketi.
Wakati mmoja, mwanaume huyo aligeuza uso wake kidogo, nami niliiona sura yake kwa uwazi kiasi kwamba nilikaribia kulitaja jina lake hapo hapo.
Wimbo wa mwisho wa ibada ulipomalizika, nilisimama kwa haraka sana kiasi kwamba Nancy alinishika mkono.
“Unaenda wapi?”
“Yule mwanaume pale, anafanana kabisa na Mike.”
Alikunja uso na kumtazama mwanaume huyo kwa siri kupitia upande wangu.
“Evelyn, tumeshawahi kulizungumzia hili—”
“Safari hii ni tofauti.” Niliondoa mkono wake kutoka kwenye mkono wangu. “Nahitaji kuzungumza naye.”
Nilipenya katikati ya watu waliokuwa wamesimama, nikigonga mabega na kupishana na mikoba ya wanawake huku nikisema,
“Samahani, naomba nipite. Samahani.”
Nilipofika kwenye mlango mkuu wa kanisa, mwanaume huyo alikuwa tayari ametoweka.
Nilitoka nje na kuanza kutazama eneo lote la kanisa kwa haraka. Familia zilikuwa zimekusanyika karibu na ngazi. Watoto walikuwa wakikimbizana kati ya bustani za maua. Magari yalikuwa yakitoka kwenye maegesho na kuingia barabarani.
Kisha nikamwona tena.
Mwanaume huyo alikuwa katikati ya njia iliyokuwa ikielekea barabarani, akitembea huku kichwa chake kikiwa kimeinama.
Nilishuka ngazi kwa haraka na kuanza kumfuata. Sikuliita jina lake. Bado hapana.
Haijalishi jinsi alivyofanana na Mike, nilihitaji uthibitisho. Nilihitaji kumtazama kwa karibu zaidi.
Mwili wangu wote ulikuwa ukitetemeka.
Mwanaume huyo alipunguza mwendo alipofika karibu na njia ya watembea kwa miguu. Wakati huo huo, mtu mwingine alianza kumfuata kwa upande wa mbele.
Mwanzoni, nilitambua tu namna mtu huyo alivyokuwa akitembea. Alikuwa akitembea kwa haraka na kwa kujiamini. Nilihisi kama namfahamu.
Kisha alijitokeza vizuri mbele yangu.
“Ee Mungu wangu, huyo ni dada yangu…”
Nilifunika mdomo wangu kwa mikono yote miwili ili nisipige kelele katikati ya barabara.
Nilisogea karibu zaidi, nikijipenyeza katikati ya watu waliokuwa wakitoka kanisani kuelekea kwenye magari yao yaliyokuwa yameegeshwa barabarani.
Nilijificha nyuma ya gari lililokuwa limeegeshwa, na kwa bahati nzuri nilifika hapo kwa wakati ili kusikia sauti yake akimwambia mwanaume huyo kwa ukali:
“Nilikuambia usije hapa leo,” dada yangu alisema.
Walikuwa wamesimama karibu sana kiasi kwamba ilionekana wazi kuwa hii haikuwa mara yao ya kwanza kuzungumza. Huenda hata haikuwa mara yao ya kumi.
Sauti ya mwanaume huyo ilisikika ikiwa ya chini na yenye ukwaruzo.
“Nilitaka tu kumwona kwa mara ya mwisho.”
Ngozi yangu ilisisimka.
Nancy alivuka mikono yake kifuani.
“Umeshafanya vya kutosha, Michael.”
“Ninajua.”
Nilitoka nyuma ya gari nilimokuwa nimejificha.
Wote wawili waligeuka kunitazama.
Uso wa Nancy ulibadilika na kupoteza rangi. Michael alinitazama kana kwamba alikuwa amemwona mtu aliyekufa.
Nilisogea hatua moja mbele. Kisha nyingine.
Sasa nilikuwa naweza kuona kila kitu kwenye uso wake. Niliweza kuona mvi zilizokuwa zimeanza kuota kwenye mahekalu yake. Niliiona alama ya kuzaliwa kwenye shavu lake. Na zaidi ya yote, niliona sura ya mtu aliyekuwa amejawa na hatia.
“Michael? Ni kweli wewe?”
“Evelyn.”
Alilitaja jina langu kwa sauti ya upole kana kwamba alikuwa akisali.
Magoti yangu yalikaribia kunilegea.
“Vipi? Hili…” Nilimnyooshea mkono. “Hili haliwezekani. Mimi nilikuzika.”
Wanandoa waliokuwa wakipita karibu nasi walipunguza mwendo. Familia iliyokuwa karibu na ngazi za kanisa iligeuka kututazama.
Lakini sikujali.
“Nilisimama kaburini kwako,” niliendelea kusema. “Nilirudi nyumbani peke yangu. Niliomboleza kifo chako kwa miaka 30.”
Nancy alitazama huku na kule.
“Ni bora twende sehemu ya faragha tukazungumze.”
“Hapana!” nilijibu kwa ukali. “Hatutaficha jambo hili.” Kisha nikamgeukia Michael. “Nieleze kila kitu.”
“Kwa sababu sikuwa nimekufa.”
“Hapana.”
“Basi kwa nini hukurudi nyumbani?”
Alikaza taya yake kabla ya kujibu.
“Wazazi wangu walifika hospitalini. Mwanzoni kulikuwa na mkanganyiko kuhusu utambulisho wa miili ya watu waliofariki. Kulikuwa na mwanaume mwingine aliyefariki katika ajali ile. Mwili wake ulikuwa umeungua vibaya sana, na wakachanganya utambulisho wetu.”
“Kwa hiyo, baba yangu… aliniambia kwamba hiyo ilikuwa nafasi yangu ya kuanza maisha mapya.”
Nilimtazama bila kuelewa, lakini kadiri alivyoendelea kueleza, ndivyo nilivyoanza kuelewa mambo mengi kupita kiasi.
“Unamaanisha nini?”
Alitazama chini.
“Alisema ningeweza kujenga maisha yenye urithi wa kudumu. Maisha yenye… watoto. Warithi wa jina na mali za familia.”
Dunia yangu ilionekana kusimama. Sikuweza kusikia kitu kingine chochote zaidi ya maneno hayo.
Nilisogea hatua moja kuelekea kwa mume wangu.
“Unataka kuniambia kwamba uliniacha niamini kuwa ulikufa, kisha ukaanza maisha mapya sehemu nyingine kwa sababu sikuweza kupata watoto?”
Nilijihisi mtupu kabisa ndani ya moyo wangu. Ilikuwa kana kwamba maumivu yote niliyokuwa nimeyabeba kwa miaka mingi, pamoja na upendo niliokuwa nao kwake, yalikuwa yameyeyuka na kubaki maumivu makali yasiyoelezeka.
Kisha nilimgeukia Nancy.
“Na wewe ulijua?”
Alitikisa kichwa mara moja kwa huzuni.
“Alinifuata miezi kadhaa iliyopita.”
“Na hukuniambia?”
“Nilijaribu. Niliandika ujumbe huo mara tatu, lakini sikuweza kujikaza kukutumia. Hiyo ndiyo sababu pia nilikualika uje hapa, ili niweze kukuambia ukweli ana kwa ana.”
Michael alisogea mbele.
“Usimlaumu yeye. Hili ni kosa langu.”
Nilimgeukia kwa hasira.
“Kwa kweli, ninakulaumu wewe. Amini kabisa! Je, ulioa tena?”
Alikaa kimya kwa muda mfupi.
“Ndiyo.”
“Na ukapata watoto wako?”
Maumivu yaliyonipata wakati huo yalikuwa mazito, ya ndani na yasiyoonekana kuwa na mwisho.
Ilikuwa ni maisha niliyokuwa nimeyaota na kuyatamani, lakini yeye alikuwa ameyaishi sehemu nyingine bila mimi.
“Lakini sikuwahi kuacha kukupenda wala kukuwaza. Sikutakiwa kumuoa mwanamke mwingine. Lilikuwa kosa kubwa sana. Tuliachana miaka mitano iliyopita.”
Lazima aliona jambo fulani likibadilika usoni mwangu, kwa sababu aliharakisha kuendelea kuzungumza.
“Nilikupenda. Na bado ninakupenda. Nilifikiri labda… labda ningeweza kukueleza kila kitu. Huenda tungeweza…”
Hakuweza kumalizia sentensi yake.
“Tungeweza kufanya nini?” nilimuuliza. “Kuanza upya?”
Hakujibu.
“Unafikiri hii ni hadithi ya mapenzi yenye huzuni,” niliendelea. “Unafikiri kwa sababu muda mwingi umepita, tunaweza kujifanya kwamba ulikuwa kijana mwenye hofu, ukafanya kosa kubwa, na sasa kila kitu kinaweza kusahaulika.”
“Evelyn—”
“Hapana!” Nilimnyooshea kidole. “Ulikuwa na uchaguzi. Ulisimama mahali ambapo ulipaswa kufanya uamuzi muhimu katika maisha yako, lakini ukachagua kujifikiria wewe mwenyewe. Ulichagua kuwasikiliza wazazi wako.”
“Na mimi sikuwa na nafasi ya kuchagua,” niliendelea. “Sikupata nafasi ya kuanza maisha mapya. Sikuwa na nafasi ya kuondoka kwenye maumivu yangu kwa sababu tu yalikuwa yamekuwa magumu kuyavumilia. Uliniacha niendelee kuteseka ndani ya maumivu hayo.”
Michael alinong’ona,
“Samahani.”
Nilimwamini kwamba alikuwa akijutia alichokifanya. Na hilo ndilo lililokuwa jambo baya zaidi.
Niliamini kwamba kwa sasa alikuwa akijuta, kama mtu anayejutia moto baada ya nyumba yake kuungua na kubaki majivu.
Lakini majuto yalikuwa rahisi sana kuyasema. Majuto yalikuwa kwa ajili ya mtu ambaye bado alikuwa na nafasi ya kuendelea na maisha yake.
Nilimtazama kwa makini, nikitazama suti aliyokuwa amevaa, nywele zake zilizokuwa zimepungua, mikunjo ya uso wake na mikono yake iliyokuwa ikitetemeka.
Huyo hakuwa Michael niliyempenda.
Michael yule alikuwa amekufa kweli. Huenda si katika ajali ile, wala hospitalini, lakini mahali fulani kati ya kupoteza ujauzito wangu na miaka yake yote ya ukimya, alikuwa amekufa.
Mwanaume aliyekuwa amesimama mbele yangu alikuwa mgeni tu aliyevaa sura ya kumbukumbu za maisha yangu ya zamani.
“Nina uhakika kwamba unajutia ulichokifanya,” nilisema kwa sauti ya chini.
Uso wake ulionyesha matumaini kidogo. Jambo hilo lilinifanya nikasirike tena.
“Lakini huna haki ya kuja hapa na kuniomba msamaha.”
“Huna haki ya kurudi katika maisha yangu kwa sababu maisha yako ya pili hayakukupa furaha uliyokuwa unaitafuta,” niliongeza.
“Huna haki ya kubisha mlango wa maumivu yangu na kuniuliza kama bado kuna nafasi kwa ajili yako ndani ya moyo wangu.”
“Nilikuja kurekebisha mambo,” alisema.
Nilitikisa kichwa.
“Hapana. Umekuja ili ujisikie vizuri wewe mwenyewe.”
Michael alimtazama Nancy, kisha akanigeukia tena.
“Nifanye nini sasa?”
Swali hilo, kuliko jambo lingine lolote, lilinionyesha jinsi ambavyo hakuwa ameelewa kabisa ukubwa wa maumivu aliyokuwa amenisababishia.
Nilimsogelea mpaka tulipokuwa tumebaki umbali wa hatua chache tu.
“Unachoweza kufanya ni kuishi na majuto yako. Kama vile mimi nilivyoishi na maumivu yangu kwa miaka yote hii.”
Uso wake ulianza kubadilika kwa huzuni.
“Evelyn, tafadhali—”
Lakini niligeuka na kuondoka.
Nancy alinifuata baada ya hatua chache na kunigusa mkono wangu taratibu, kana kwamba hakuwa na uhakika kama ningekubali ashike mkono wangu au ningemkataa.
Sikumkataa.
Sikuwa tayari kumsamehe. Sikuwa tayari kwa mambo mengi wakati huo. Lakini nilimruhusu anishike mkono huku tukirudi kuelekea kanisani.
Kwa miaka 30, nilikuwa mwaminifu kwa mtu ambaye nilidhani alikuwa amekufa.
Si kwa Michael hasa, bali kwa kumbukumbu ya Michael niliyokuwa nimeipenda.
Kwa yule mwanaume aliyenikumbatia baada ya kupoteza ujauzito na kuniambia kwamba tungetafuta njia nyingine ya kupata furaha.
Kwa yule mume ambaye nilidhani alikuwa amenyang’anywa kutoka kwenye maisha yangu.
Lakini ukweli ulikuwa mchungu zaidi kuliko maumivu niliyokuwa nimeyazoea, na ulikuwa wazi kabisa.
Hakuna mtu aliyeninyang’anya mume wangu. Hakuondolewa kwangu na kifo. Ukweli ni kwamba aliamua kuniacha mwenyewe.
