Nilitumia miaka saba kuwalea watoto kumi walioachwa na mchumba wangu aliyedhaniwa kufariki. Nilikuwa naamini kwamba maumivu ya kumpoteza mtu niliyempenda ndiyo jambo baya zaidi ambalo familia yetu ingewahi kupitia.
Lakini siku moja, binti yangu mkubwa alinitazama machoni na kuniambia kwamba hatimaye alikuwa tayari kunieleza ukweli kuhusu kilichotokea usiku ule. Maneno yake yalivunja kila kitu nilichokuwa nimeamini kwa miaka yote hiyo.
Saa moja asubuhi, tayari nilikuwa nimeunguza mkate mara moja, kusaini fomu tatu za ruhusa za shule, kutafuta kiatu cha kushoto cha Sophie ndani ya jokofu, na kuwaonya Jason na Ian kwamba kijiko si silaha ya kupigana.
Sasa nina umri wa miaka 44, na kwa miaka saba iliyopita nimekuwa baba wa watoto kumi ambao si wangu kwa damu.
“Baba!” Katie alipiga kelele kutoka koridoni. “Sophie anasema msuko wangu wa nywele unafanana na ufagio!”
Niliinua kichwa kutoka kwenye kazi ya kuandaa chakula cha mchana.
“Hiyo ni kwa sababu Sophie ana miaka tisa na anapenda kuleta vurugu,” nilijibu.
Sophie alitokea mlangoni mwa jikoni akiwa ameshika bakuli la nafaka.
“Sikusema ufagio. Nilisema ufagio uliochoka!”
Elizabeth alipaswa kuwa mke wangu.
Miaka saba iliyopita, alikuwa kitovu cha nyumba yetu iliyokuwa na kelele na msongamano wa watoto. Alikuwa mwanamke aliyekuwa na uwezo wa kumtuliza mtoto mdogo kwa wimbo na kusimamisha ugomvi kwa kumtazama mtu mmoja tu.
Usiku ule, Valarie alikuwa na umri wa miaka kumi na moja. Alikutwa akiwa peku kando ya barabara, akitetemeka kiasi cha kushindwa kusimama vizuri.
Polisi walipata gari la Elizabeth karibu na mto. Mlango wa dereva ulikuwa wazi, mkoba wake ulikuwa ndani ya gari, na koti lake lilikuwa limeachwa juu ya kingo za daraja lililokuwa karibu na maji.
Saa kadhaa baadaye, walimpata Valarie akitembea kando ya barabara. Uso wake haukuwa na hisia zozote, huku mikono yake ikiwa imeganda kwa baridi.
Kila walipomuuliza kuhusu kilichotokea, alitoa jibu lilelile.
“Sikumbuki, Baba.”
Polisi walimtafuta Elizabeth kwa siku kumi.
Hatimaye, tulizika jeneza lake bila mwili. Nilibaki na watoto kumi waliokuwa wakinihitaji kuliko nilivyoweza kufikiria.
Siku moja asubuhi, nilikuwa nimezama kwenye mawazo huku nikitazama siagi ya karanga.
“Unautazama siagi ya karanga kana kwamba imekukosea nini?” Valarie aliniuliza.
“Kweli?”
Nilitazama chini na kugundua kwamba nilikuwa nimesimama na kisu mkononi.
“Hiyo si dalili nzuri, sivyo?” nilisema.
Alitabasamu na kunipita ili achukue mkate.
“Unataka nikumalizie kazi hiyo?”
“Unachotakiwa kujua ni kwamba ninachotamani ni kupata asubuhi moja ya kawaida bila mtu yeyote kuchoma begi la shule moto.”
Kutoka koridoni, Jason alipiga kelele:
“Hilo lilitokea mara moja tu!”
“Na mara moja hiyo ilitosha!” nilimjibu kwa sauti.
Watu wengi waliniambia kwamba nilikuwa nimechanganyikiwa kwa sababu nilipambana mahakamani ili nipate haki ya kuwalea watoto hao.
Kaka yangu aliniambia:
“Kuwapenda ni jambo moja, lakini kuwalea watoto kumi peke yako ni jambo lingine kabisa.”
Lakini sikuweza kuwaacha watoto hao wapoteze mtu pekee aliyekuwa amebaki kuwapa malezi ya mzazi mwingine.
Kwa hiyo, nilijifunza kufanya kila kitu mwenyewe. Nilijifunza kusuka nywele za wasichana, kukata nywele za wavulana, kupanga chakula cha mchana kwa kila mtoto, kutumia dawa za kuvuta pumzi kwa watoto waliozihitaji na kuwafariji walipokuwa wakiota ndoto mbaya.
Nilijifunza pia ni mtoto gani aliyependa kukaa kimya na ni yupi aliyependa kula mkate wenye jibini uliokatwa katika umbo la nyota.
Sikuchukua nafasi ya Elizabeth. Lakini nilibaki nao.
Nilipokuwa naweka vifungashio vya juisi na chakula kwenye maboksi yao ya shule, Valarie alimsaidia Sophie kufunga begi lake kisha akaniambia:
“Baba, tunaweza kuzungumza usiku wa leo?”
Nilimwangalia.
“Bila shaka, mwanangu. Kuna tatizo lolote?”
Alinitazama kwa muda mrefu kidogo kuliko kawaida.
“Usiku wa leo,” alisisitiza.
Kisha akaweka chupa pembeni ya begi la Sophie na kuondoka.
Maneno hayo yalibaki kichwani mwangu siku nzima.
Usiku ulipofika, baada ya watoto kumaliza kazi za shule, kuoga na majadiliano yao ya kawaida kuhusu muda wa kulala, hatimaye nyumba ilitulia.
Valarie alisimama mlangoni mwa sebule na kusema:
“Naweza kumkopa Baba kwa dakika chache?”
Nilimwambia Sophie kwamba ningemjia tena baadaye kumfunika vizuri kitandani. Kisha nilimfuata Valarie hadi kwenye chumba cha kufulia nguo.
Nilimkuta amekaa juu ya mashine ya kufulia, kana kwamba alikuwa akijaribu kujipa ujasiri wa kuzungumza.
“Baba,” alisema.
Niliegemea kwenye fremu ya mlango.
“Sawa, mwanangu. Kuna nini?”
Alinitazama kwa uso uleule wa utulivu aliokuwa nao kila alipojaribu kuonyesha kwamba alikuwa jasiri.
“Ni kuhusu Mama.”
“Kuna nini kuhusu Mama, mwanangu?”
Valarie alivuta pumzi taratibu kiasi kwamba hata kusikiliza kuliniumiza.
“Si kila kitu nilichokuambia wakati ule kilikuwa kweli.”
Alishika ukingo wa shati lake na kuuzungusha kwenye kidole chake mara moja.
“Sikuwa nimesahau, Baba.”
“Nini?”
Macho yake yalijaa machozi, lakini sauti yake haikupanda. Jambo hilo lilifanya hali iwe ya kuumiza zaidi.
“Nilikuwa nakumbuka. Nilikuwa nakumbuka kila kitu tangu mwanzo.”
“Mwanangu,” nilisema kwa tahadhari, “unamaanisha nini?”
Valarie aliniinua macho. Ndani ya uso wa mwanamke kijana aliyekuwa mbele yangu, niliweza kuona hofu ya mtoto wa miaka kumi na moja.
“Mama aliondoka.”
Maneno hayo yalinigonga kwa nguvu kuliko hata mtu anayepiga kelele.
“Hapana,” nilisema, kwa sababu sikuwa na maneno mengine. “Hapana, mwanangu.”
“Aliendesha gari hadi kwenye daraja na kuliegesha. Aliacha mkoba wake ndani ya gari, akavua koti lake na kuliweka kwenye kingo za daraja. Nilimuuliza kwa nini alikuwa akifanya hivyo, naye akaniambia kwamba alihitaji niwe jasiri.”
Aliendelea kueleza.
“Mama alisema kwamba alikuwa amefanya makosa mengi sana,” Valarie alisema. “Alizungumzia madeni mengi aliyokuwa nayo ambayo hakuweza kuyamaliza. Pia alisema alikuwa amekutana na mtu ambaye angemsaidia kuanza maisha mapya sehemu nyingine.”
“Alisema watoto wadogo wangekuwa na maisha bora zaidi bila yeye kuwa mzigo kwao. Alisema kama watu wangejua kwamba alichagua kutuacha, wangemchukia milele.”
“Valarie…”
“Nilikuwa na miaka kumi na moja tu, Baba!” alisema huku sauti yake ikianza kutetemeka. “Nilifikiri kwamba nikisema ukweli, nitakuwa mimi niliyemfanya Mama apotee mbele ya macho ya watoto wadogo. Alinifanya niape, Baba. Alinishika usoni na kunilazimisha kuahidi kwamba sitamwambia mtu yeyote.”
“Oh, mwanangu!”
Alivunjika moyo na kujikunja kana kwamba kwa miaka saba alikuwa amejishikilia kwa nguvu ili asianguke.
“Nilijaribu, Baba,” alisema huku akilia kifuani mwangu. “Nilijitahidi sana. Kila Sophie alipouliza kuhusu Mama, kila Jason alipolia, kila Katie alipougua na kumhitaji Mama yake… nilifikiria kukuambia ukweli. Lakini Mama alisema kwamba watoto wadogo wasingeweza kupona kihisia kama wangejua kwamba mama yao aliwaacha kwa hiari yake mwenyewe. Alisema nilipaswa kuwalinda.”
Nilifumba macho yangu.
Elizabeth hakuwa amewaacha tu watoto wake. Alikuwa amemkabidhi mtoto mdogo mzigo wa aibu yake na kuuita upendo na ulinzi.
“Uligundua lini kwa uhakika kwamba Mama yako alikuwa hai?” nilimuuliza.
Valarie alijitenga kidogo na kunafuta machozi kwa mikono yake yote miwili.
“Wiki tatu zilizopita.”
“Nini? Alikutafuta?”
Alitikisa kichwa na kuelekeza kidole kwenye rafu iliyokuwa juu ya mashine ya kufulia.
“Kuna sanduku pale juu. Nililificha.”
Ndani yake kulikuwa na bahasha iliyochakaa pembeni. Haikuwa na anwani ya mtumaji, lakini ndani kulikuwa na kadi kutoka kwa mwanamke aliyeitwa Claire. Nyuma ya kadi hiyo kulikuwa na picha.
Ilikuwa picha ya Elizabeth. Lakini sasa alikuwa amezeeka zaidi na amekonda, huku akitabasamu pembeni ya mwanaume ambaye sikuwahi kumuona.
Valarie alitikisa kichwa.
“Alinitafuta kupitia Facebook. Alisema alikuwa mgonjwa na alitaka kunieleza ukweli kabla hali yake haijawa mbaya zaidi. Alisema alihitaji kuniona.”
“Kwa hiyo anataka kuzungumza nawe sasa?”
Valarie alicheka kwa uchungu, kana kwamba alikuwa amedhalilishwa.
“Nadhani hivyo. Au labda anatafuta njia ya kurudi tena katika maisha yetu.”
“Niachie mimi nishughulikie jambo hili, mwanangu. Nakuahidi.”
Alinitazama kwa muda mrefu, kana kwamba hatimaye alikuwa anaruhusu moyo wake kuamini kwamba ningemlinda. Kisha akatikisa kichwa kukubaliana nami.
Asubuhi iliyofuata, baada ya kuwapeleka watoto shuleni, nilikwenda katika ofisi ya wakili wa masuala ya familia. Nilimweleza mwanamke nisiyemfahamu hadithi ya maisha yangu ndani ya dakika kumi na mbili zilizojaa maumivu.
Nilipomaliza, aliunganisha mikono yake na kusema:
“Kama Elizabeth atajaribu kurudi ghafla katika maisha ya watoto, unaweza kuweka masharti, Peter. Hasa kwa kuwa baadhi yao bado ni wadogo. Kwa mujibu wa nyaraka tulizonazo, wewe ndiye mlezi wao wa kisheria. Na kwa kuwa Elizabeth alichukuliwa kuwa amefariki, ni muhimu kulinda utulivu wao wa kihisia.”
“Kwa hiyo, tunaweza kupambana na jambo hili? Ninaweza kuwalinda watoto wangu?”
“Bila shaka, Peter. Nitalifanyia kazi jambo hili kuanzia leo jioni.”
Kufikia mchana wa siku iliyofuata, Monica alikuwa amewasilisha taarifa rasmi kwamba mawasiliano yoyote kati ya Elizabeth na watoto wadogo yangefanyika kupitia ofisi yake, si kupitia Valarie.
Siku tatu baadaye, nilikutana na Elizabeth kwenye maegesho ya magari ya kanisa lililokuwa katikati ya mji wetu na mji aliokuwa akiishi. Sikuhitaji awe karibu na nyumba yangu.
“Peter.”
“Huna haki ya kutaja jina langu kwa namna hiyo, Elizabeth.”
Alionekana amezeeka na kuchoka sana, lakini hilo halikunipa faraja yoyote.
“Najua unanichukia,” alisema.
“Kama ningekuwa nakuchukia, ingekuwa rahisi zaidi kwangu.”
Machozi yalimjaa machoni.
“Nilifikiri kwamba wangeendelea na maisha yao. Ninazungumzia watoto. Na wewe pia… Nilifikiri ungeweza kuwapa maisha bora ambayo mimi sikuweza kuwapa.”
Nilicheka, lakini kicheko changu kilikuwa cha uchungu.
“Usijaribu kulifanya jambo hili lionekane kama ulijitoa mhanga kwa ajili yao. Hukuwaacha tu watoto kumi. Ulimfundisha mtoto mmoja kusema uongo kwa ajili yako na kumwambia kwamba huo ndio upendo.”
Alibaki kimya.
“Sikuwahi kutaka kumuumiza Valarie,” alisema.
“Basi kwa nini ulimtafuta yeye kwanza?” nilimuuliza.
Jibu lake lilinieleza kila kitu.
“Bila shaka,” nilisema. “Umemchagua mtoto ambaye tayari ulimzoesha kubeba hatia yako.”
“Uliacha sisi tukakuzika bila hata mwili wako kuwepo.”
Wakati huo alianza kulia. Nikakumbuka jinsi Elizabeth alivyokuwa na uwezo wa kujifanya dhaifu kiasi cha kuwafanya watu wamhurumie.
Lakini pia nikamkumbuka Valarie akiwa na miaka kumi na moja, akibeba hatia ambayo hakuna mtoto anayepaswa kuifahamu.
“Usikilize kwa makini,” nilimwambia. “Huwezi kurudi sasa na kusema kwamba maumivu haya yote yalitokana na kutokuelewana. Ulituacha. Huo ndio ukweli. Kama watoto wataambiwa jambo lolote, basi waambiwe ukweli wote. Ukweli wa kweli, hata kama unaumiza.”
Alifunika mdomo wake kwa mkono.
“Naweza angalau kupata nafasi ya kuwaeleza?”
“Labda siku moja,” nilijibu. “Siku ambayo kufanya hivyo kutawasaidia wao zaidi kuliko kukusaidia wewe. Je, kweli unaumwa, Elizabeth? Au ulimdanganya Valarie?”
Alilia zaidi baada ya kusikia swali hilo, lakini sikuwa na chochote kingine cha kumpa.
Niligeuka, nikaingia kwenye gari langu na kuendesha kuelekea nyumbani huku mikono yangu yote miwili ikiwa imeshikilia usukani kwa nguvu.
Usiku huo, Valarie alikaa pembeni yangu kwenye meza ya jikoni. Watoto wadogo walikuwa wakichora picha kwenye karatasi zilizowekwa mezani. Watoto huwa wanahitaji shughuli za kufanya wakati watu wazima wanapojaribu kujizuia wasivunjike moyo.
“Alisema nini?” Valarie aliniuliza.
Niliweka chini kifuniko cha kalamu niliyokuwa nikikizungusha mikononi mwangu.
“Alisema alifikiri kwamba ungeendelea na maisha yako na kumsahau.”
Valarie alitazama mikono yake.
“Mimi sikuwahi kumsahau, Baba.”
Nilifunika mikono yake kwa mikono yangu.
“Mwanangu, huhitaji tena kubeba mzigo wake.”
“Lakini alisema kwamba ni mgonjwa, Baba.”
“Huo ulikuwa uongo, mwanangu. Nilimuuliza aniambie ukweli, naye akakiri kwamba alikuwa amekudanganya. Haugui.”
Valarie alitazama chini kisha akanikaza mkono.
“Asante, Baba.”
Wiki mbili baadaye, baada ya Monica kunisaidia kuelewa namna bora ya kuwaeleza watoto ukweli kulingana na umri wao, niliwakusanya wote sebuleni.
Niliwatazama mmoja baada ya mwingine kisha nikasema:
“Nina jambo gumu kuhusu Mama yenu ambalo ninahitaji kuwaeleza.”
Hakuna aliyesogea.
Sophie alinong’ona:
“Mama amefariki tena?”
Koo langu lilikauka kwa huzuni. Nilijua Valarie alikuwa akijizuia kucheka. Lakini hatukuweza kumlaumu Sophie kwa sababu alikuwa mdogo sana wakati Elizabeth alipoondoka.
“Hapana, mwanangu,” nilimjibu. “Lakini Mama alifanya uamuzi mbaya sana miaka mingi iliyopita.”
“Kwa hiyo hakutupenda, Baba?” Ian aliuliza.
“Hili ndilo jambo mnalopaswa kulielewa: Watu wazima wanaweza kufanya makosa makubwa. Wanaweza kuondoka. Wanaweza kufanya maamuzi ya ubinafsi. Lakini hakuna hata moja ya mambo hayo iliyotokea kwa sababu yenu.”
Ian alikaza taya zake.
“Kwa hiyo atarudi hapa?”
“Si mpaka pale itakapokuwa salama na yenye manufaa kwenu nyote,” nilimjibu.
Kisha nilimshika mkono Valarie.
“Na kuna jambo lingine muhimu. Valarie alikuwa mtoto mdogo wakati huo. Aliombwa kubeba siri na uongo ambao haukuwa wake. Hakuna hata mmoja wenu anayepaswa kumlaumu. Mmenielewa?”
“Nimefurahi kwamba ameondoka, Baba,” Ian alisema. “Kwa sababu sisi tunaye wewe.”
Katie ndiye aliyekuwa wa kwanza kuvuka chumba na kumkumbatia dada yake. Jason naye akamfuata. Kisha Sophie akapanda moja kwa moja na kukaa kwenye mapaja ya Valarie kana kwamba moyo wake ulimwelekeza kufanya hivyo.
Baadaye, tulipokuwa jikoni, Valarie aliniuliza:
“Kama Mama akirudi na kuomba awe mama yetu tena, nitamwambia nini?”
Nilifunga bomba la maji.
“Ukweli.”
Kidevu chake kilianza kutetemeka.
“Ukweli gani?”
Nilimtazama machoni na kumwambia:
“Yeye ndiye aliyewazaa nyote. Lakini mimi ndiye niliyewalea, mwanangu. Hayo ni mambo mawili tofauti.”
Mwisho wa hadithi.
