Dada Yangu Pacha Alipotea Akiwa na Miaka 12 — Miaka 15 Baadaye, Niliona Uso Wake Kwenye Habari za Televisheni

Mwanamke huyo aligeuza uso wake ili kukwepa kamera zilizokuwa zikiwaka kwa mwanga mkali. Kikombe changu cha chai kiliteleza kutoka mikononi mwangu na kuvunjika vipande vipande kwenye sakafu ya saruji. Chai ya moto ilimwagika kwenye vifundo vya miguu yangu, lakini sikuhisi chochote. Mwili wangu ulisimama tuli huku akili yangu ikirudi miaka mingi iliyopita.

Alikuwa yeye!

Alikuwa amezeeka. Mifupa ya mashavu yake ilikuwa imejitokeza zaidi. Uso wake wa utotoni, uliokuwa na mashavu laini na ya duara, sasa ulikuwa na mikunjo ya mtu aliyepitia maisha magumu. Lakini macho yake meusi yalikuwa yale yale niliyoyaona kwenye kioo changu kila asubuhi.

Chini kidogo ya taya yake kulikuwa na ushahidi ambao sikuweza kuupinga.

Ilikuwa ni alama ya kuzaliwa yenye umbo la moyo, yenye rangi nyeusi.

Mimi na Akinyi tulikuwa tukichezea alama hiyo kwa vidole vyetu tulipokuwa watoto wadogo. Kisha macho yangu yakahamia kwenye mkono wake wa kushoto uliokuwa umeshikilia jalada kubwa la ngozi. Nilihisi pumzi zikikata. Alikuwa amevaa pete ya bibi yetu. Ilikuwa pete rahisi ya dhahabu ya zamani iliyokuwa na jiwe dogo la kijani. Hiyo ndiyo pete ambayo mama alidai kuwa watekaji waliichukua siku Akinyi alipopotea katika Bustani ya Uhuru (Uhuru Park).

Hadithi ya Akinyi kupotea katika Uhuru Park ndiyo iliyokuwa msingi wa maisha yote ya mama yangu. Mama Ruth, kama watu wengi walivyomwita, alijenga umaarufu na utajiri kutokana na tukio hilo la kusikitisha.

Aliandaa matembezi ya kumbukumbu kila mwaka. Alifanya harambee za kuchangisha fedha katika Kanisa la St. Stephen’s. Wachungaji walimtambulisha kama mama jasiri ambaye hakukata tamaa kumtafuta mtoto wake.

Lakini hata nilipokuwa mtoto, nilikumbuka mambo ya kabla ya siku ya Uhuru Park kwa namna tofauti. Nakumbuka siri nzito zilizokuwa ndani ya nyumba yetu.

Akinyi alikuwa msichana mwenye udadisi mkubwa. Alikuwa akigundua mambo mengi, hasa kuhusu biashara ya ajabu ambayo mama yetu alikuwa akiendesha kwa siri kutoka kwenye chumba cha ziada nyumbani.

Wanaume wasiowafahamu walikuwa wakifika nyumbani nyakati zisizo za kawaida wakiwa wamebeba makasha yaliyofungwa vizuri na kuondoka wakiwa na mabegi mazito yaliyojaa nyaraka au vitu vingine.

Siku moja ya Jumanne alasiri, Akinyi alinivuta nyuma ya mlango wa jikoni. Alinong’ona:

“Kwa nini pesa zinafichwa kwenye maboksi tofauti?”

Asubuhi iliyofuata, alifanya kosa ambalo baadaye lilikuwa na madhara makubwa. Akinyi alimuuliza mwalimu wake wa hesabu, Madam Wanjiku, swali hilohilo shuleni.

Jioni hiyo, Madam Wanjiku aligonga mlango wetu wa mbele akiwa na hofu kubwa. Alikaa kwenye ukingo wa sofa yetu ya zamani, akishikilia mkoba wake kwa nguvu, kisha akamwambia mama:

“Mtoto ameuliza maswali kuhusu pesa za nyumbani. Nilitaka tu kuelewa kama kuna jambo.”

Uso wa mama ulibadilika mara moja. Tabasamu lake lilitoweka na macho yake yakawa makali. Alijifanya kucheka na kupunga mkono kana kwamba hakuna jambo la maana.

“Huyo mtoto huropoka tu. Usitie maanani.”

Kuanzia usiku huo, nyumba yetu ilibadilika. Redio haikuwashwa tena. Wageni waliacha kuingia kupitia mlango wa mbele. Tulijifunza kuzungumza kwa sauti za chini na kwa tahadhari kubwa.

Mama alianza kumwona Akinyi si kama binti yake mpendwa, bali kama mtu aliyekuwa tishio kwa siri zake.

Siku tatu baadaye, Akinyi hakuwa tena nyumbani.

Mama aliniambia kuwa binamu yetu alikuwa amemchukua kwa ziara fupi. Nilikuwa na miaka kumi na miwili, nilichanganyikiwa, lakini niliamini nilichoambiwa.

Kisha, siku ya Jumamosi ambayo baadaye mama aliisimulia kwa taifa zima, alinipeleka Uhuru Park tukiwa wawili tu.

Hiyo ndiyo hadithi aliyoisimulia polisi, kanisani na kwa majirani wetu. Iliirudia mara nyingi kiasi kwamba watu wote waliamini kuwa ndivyo ilivyokuwa. Kwa miaka mingi, hata mimi nilikuwa nikiisimulia hivyo.

Lakini baadaye niligundua kuwa kabla hata hatujafika Uhuru Park, dada yangu alikuwa tayari amepelekwa mbali.

Sikuwapigia polisi wala kumpigia mama yangu simu.

Badala yake, nilitumia usiku tatu bila kulala nikigeuza chumba changu kidogo kuwa kituo cha uchunguzi. Nilihifadhi kipande cha habari za televisheni kwenye simu yangu. Nilichunguza mtandao kutafuta kila taarifa iliyohusu kesi ya udanganyifu wa mali iliyokuwa ikiendelea Mombasa.

Nililinganisha majina ya mashahidi na taarifa za biashara zilizokuwa kwenye rejista za eneo hilo. Taratibu, nilianza kupata ushahidi uliokuwa umejificha kwenye taarifa mbalimbali.

Uchunguzi wangu ulinifikisha kwa mwanamke aliyeitwa Akinyi Odera, ambaye alikuwa akiendesha duka dogo la nguo katika eneo la Nyali.

Nilinunua tiketi ya treni ya Standard Gauge Railway kuelekea Mombasa.

Safari ilionekana kuwa ndefu sana. Kifua changu kilikuwa kizito kwa hofu, huku mashaka yakizidi kunisumbua kila tuliposafiri kilomita nyingine.

Nilijikumbusha mara kwa mara kuwa huenda nilikuwa nikimtafuta mtu ambaye hakuwepo.

Nilipofika Mombasa, nilipanda tuk-tuk kuvuka daraja la Nyali kuelekea kwenye mtaa tulivu wa makazi uliokuwa na miti ya minazi pembeni mwa barabara.

Tulisima mbele ya geti jeupe la chuma lililokuwa limezungukwa na maua ya bougainvillea.

Nilimlipa dereva. Kisha nikasimama mbele ya geti hilo kwa dakika kumi nzima.

Moyo wangu ulikuwa ukidunda kwa nguvu kama ndege aliyenaswa ndani ya chumba. Hatimaye, niliinua kidole changu kilichokuwa kikitetemeka na kubonyeza kengele.

Baada ya muda mfupi, mlango mkubwa wa chuma ulifunguka. Mwanamke mmoja alitoka nje na kusimama kwenye mwanga mkali wa jua.

Nilipomtazama kwa karibu, kufanana kwetu kulinitisha. Tulikuwa na sura ileile ya mtu mwenye tahadhari na mashaka. Mwanamke huyo alijifuta mikono yake kwa kitambaa kidogo cha jikoni.

“Akinyi!”

Alisimama ghafla. Kitambaa kiliteleza kutoka mikononi mwake na kuanguka chini.

Nilitarajia angepiga kelele kwa mshangao, angerudi nyuma au angekataa kunifahamu na kufunga geti mbele yangu.

Lakini hakufanya lolote kati ya hayo.

Uso wake ulitulia kabisa. Alikuwa na sura ya mtu ambaye alikuwa ametumia miaka kumi na mitano akisubiri siku ambayo mzimu wa zamani ungegonga mlango wake.

Alisogea hatua moja taratibu. Macho yake meusi yalichunguza uso wangu kana kwamba alikuwa akimtafuta yule msichana mdogo aliyemwacha miaka mingi iliyopita.

Kisha akazungumza kwa sauti ya chini sana.

“Wewe ni Atieno?”

Nilikubali kwa kutikisa kichwa huku machozi yakianza kunitiririka mashavuni.

“Ndiyo,” nilijibu kwa sauti iliyokuwa ikitetemeka. “Ni mimi.”

Kwa muda mfupi, miaka kumi na mitano ilionekana kutoweka. Tulisimama tukitazamana kwenye mwanga wa jua la alasiri, tukishiriki ukweli ambao hakuna mtu mwingine duniani angeweza kuuelewa.

Nilijitayarisha kusikiliza hadithi ya maisha yake ya mateso. Nilitarajia kusikia kuhusu watekaji, wafanyabiashara ya binadamu na miaka mingi aliyotumia akijaribu kutafuta njia ya kurudi nyumbani kwetu Nairobi.

Lakini Akinyi alionekana kuchoka. Alifanana na mtu aliyekuwa ametoka kumaliza kifungo kirefu ambacho hakikustahili.

Nilisogea karibu na kuketi kwenye kiti. Kisha nikauliza swali ambalo lilikuwa likinisumbua tangu utotoni.

“Ulipelekwa wapi? Nani alikuchukua?”

Akinyi alinitazama moja kwa moja machoni. Hakukwepa macho yangu wala kuyageuza.

“Sikutekwa,” alisema kwa upole. “Nilipelekwa na mama.”

Nilihisi mwili wangu wote ukiganda kwa mshangao.

Alianza kunieleza ukweli kwa utaratibu, kana kwamba kila kumbukumbu ilikuwa bado inamuumiza.

Baada ya tukio la Madam Wanjiku, mama yetu aliingiwa na hofu. Binti yake alikuwa karibu kufichua biashara zake haramu.

Usiku wa manane, mama alipakia nguo za Akinyi kwenye mabegi. Kisha akamkabidhi kwa binamu wa mbali aliyeitwa Auntie Florence, ambaye aliishi upande wa pili wa mpaka nchini Uganda.

Mama Ruth alimwambia Akinyi aliyekuwa akilia kuwa alikuwa akienda likizo ya muda tu. Alimuahidi kwamba angemrudisha nyumbani hali itakapotulia.

Lakini hali hiyo haikutulia kamwe.

Mpango wa kumfanya Akinyi aonekane kuwa amepotea katika Uhuru Park ulifanikiwa kupita matarajio ya mama.

Polisi waliacha kuchunguza kilichokuwa kikiendelea nyumbani na kuelekeza nguvu zao katika eneo la bustani.

Kisha jambo lisilotarajiwa likatokea.

Wananchi wengi walianza kumuunga mkono Mama Ruth. Hadithi yake iliwagusa watu wengi na kumletea huruma kubwa.

Huruma hiyo iligeuka kuwa michango ya fedha baada ya wanasiasa wenye ushawishi kuunga mkono kampeni yake. Wachungaji walimsifu kutokana na ujasiri wake mbele ya waumini.

Maumivu ya Mama Ruth yaligeuka kuwa chanzo cha utajiri na umaarufu uliolindwa na watu wenye nguvu.

Alipata hadhi ambayo hakuna mtu aliyethubutu kuipinga. Na mara tu alipoanza kufurahia nguvu hizo, kumrudisha Akinyi nyumbani kukawa jambo lisilowezekana.

Akinyi alitazama mikono yake iliyokuwa imepumzika mapajani.

“Mwanzoni nilikuwa nikisubiri. Kila mwezi nilidhani watakuja kunifuata.”

Alimeza mate kwa shida na kutazama Bahari ya Hindi iliyokuwa ikionekana kwa mbali.

“Baadaye nilielewa ukweli. Hadithi ya kupotea kwangu ilikuwa na faida kubwa kuliko mimi kurudi nyumbani.”

Kwa miaka kumi na mitano, mama yetu alikuwa akiwasha mishumaa ya kumbukumbu. Alitoa hotuba za kusikitisha mbele ya umati wa watu waliokuwa wakilia. Alilia kwenye televisheni za taifa na kupokea hundi za michango kwa jina la Akinyi.

Miaka yote hiyo, dada yangu pacha alikuwa hai.

Hakuwa amepotea kwa bahati mbaya. Mwanamke aliyepaswa kutulinda ndiye aliyemtupa na kumfanya aishi mbali nasi.

Nilipakia begi langu dogo na kupanda treni ya usiku kurudi Nairobi.

Kwa wiki mbili zilizofuata, nilijishughulisha kukusanya ushahidi.

Nilichukua albamu za zamani za picha za familia kutoka kwenye masanduku ya stoo. Nilipata picha kadhaa za utotoni zilizokuwa zikionyesha alama ya kuzaliwa ya Akinyi.

Nilichapisha picha za skrini kutoka kwenye habari za televisheni kuhusu kesi ya udanganyifu wa mali iliyokuwa Mombasa.

Pia nilipata nakala ya kidijitali ya orodha ya mashahidi wa mahakama.

Ushahidi wangu mkubwa zaidi ulikuwa picha ya zamani ya Polaroid.

Picha hiyo ilimuonyesha bibi yetu akitabasamu huku akimvisha Akinyi pete ileile ya dhahabu yenye jiwe la kijani alipokuwa na umri wa miaka saba.

Wakati huo huo, mama yetu, Mama Ruth maarufu, alikuwa akijiandaa kwa tukio kubwa.

Alikuwa anapanga sherehe ya kumbukumbu ya miaka kumi na mitano tangu Akinyi alipopotea. Sherehe hiyo ilipangwa kufanyika katika ukumbi wa kifahari uliokuwa Kilimani.

Aliwaalika wafadhili, viongozi wa makanisa na waandishi wa habari kutoka vituo mbalimbali vya kitaifa.

Aliagiza maua meupe ya waridi. Alitengeneza vijitabu vya matangazo vilivyokuwa na picha ya Akinyi alipokuwa mtoto.

Pia alitundika bango kubwa karibu na jukwaa kuu lililokuwa na kauli mbiu yake aliyoipenda kuhusu matumaini yasiyokufa.

Asubuhi ya siku ya sherehe, nilitembelea nyumbani kwa mama.

Hatimaye, muda wangu wa kuzungumza ulipofika, nilitembea taratibu kuelekea mbele ya ukumbi.

Nilishikilia simu yangu kwa nguvu huku mkono wangu ukiwa na jasho.

Mama Ruth alikuwa ameketi kwa majivuno kwenye viti vya mbele. Alikuwa akijifuta machozi kwa kitambaa maridadi cha lace, akijiandaa kupokea makofi ya watu waliokuwa wamehudhuria.

Nilirekebisha kipaza sauti na kutazama umati wa watu waliokuwa wakinitazama kwa huruma.

“Leo sitairudia hadithi ambayo mmeizoea kuisikia,” nilitangaza kwa sauti iliyosikika katika ukumbi mzima. “Leo nitawaonyesha ukweli.”

Niliunganisha simu yangu na kifaa cha kuonyesha picha kwenye ukuta mkubwa wa ukumbi.

Kabla watu hawajaelewa vizuri picha iliyokuwa ikionyeshwa, niligeuka kuelekea kwenye milango mikubwa ya mbao iliyokuwa nyuma kabisa ya ukumbi.

Milango ilifunguliwa.

Akinyi aliingia.

Alikuwa amevaa gauni la rangi ya njano iliyong’aa. Alitembea akiwa ameinua kichwa chake kwa kujiamini.

Pete ileile ya dhahabu iling’aa kutokana na mwanga wa taa kubwa za ukumbini.

Ukumbi mzima ulitulia.

Mama Ruth alisimama ghafla kutoka kwenye kiti chake cha mbele. Kiti chake kilisogea kwa kishindo kwenye sakafu.

Kwa mara ya kwanza katika miaka kumi na mitano, mama yangu hakuwa na hotuba aliyokuwa amejiandaa kuitoa. Hakuwa na machozi ya kujifanya wala maneno ya kutumia kuwadanganya watu.

Alisimama akiwa amevaa gauni lake la gharama kubwa, mdomo wake ukiwa wazi kidogo, akimtazama mtoto aliyekuwa amemfanya aonekane kama mzimu kwa miaka mingi.

Nilimtazama mama yangu moja kwa moja machoni na kusema kupitia kipaza sauti:

“Huyu ndiye binti yako. Hajawahi kupotea. Wewe ndiye uliyemficha!”

Hakuna toleo lolote la uongo wake ambalo lingeweza kustahimili ukweli wa mabinti wake wawili kusimama pamoja mbele ya watu.

Utawala wake wa kutumia huzuni kujipatia umaarufu haukuanguka mara moja, lakini siku hiyo ulipata pigo kubwa mbele ya umma.

Asubuhi iliyofuata, uchunguzi kuhusu shughuli za shirika lake la misaada ulianza.

Wafadhili waliokuwa wamechangia fedha walikasirika na kudai ukaguzi wa hesabu. Polisi walifungua tena jalada la kesi ya zamani.

Kuanzia siku hiyo, utawala wa Mama Ruth uliokuwa umejengwa juu ya udanganyifu ulianza kusambaratika.

Mara nyingi tunaamini kuwa muda huponya majeraha yote. Lakini ukweli ni kwamba muda huponya zaidi yale majeraha tunayoyaruhusu yaonekane na kupata hewa ya ukweli.

Mama yangu aligundua mapema kuwa huzuni inapoonyeshwa hadharani inaweza kuwa kinga yenye nguvu sana. Jamii mara nyingi huwa haitaki kumhoji mama anayelia. Watu hutaka kumfariji mtu mwenye maumivu badala ya kumuuliza maswali magumu.

Lakini unapoitumia huruma ya watu kujinufaisha, kinga hiyo inaweza hatimaye kuwa gereza lako mwenyewe.

Mama Ruth alijenga gereza la dhahabu kwa kutumia huruma ya wananchi.

Somo nililolipata kutokana na kurudi kwa dada yangu ni kwamba ukweli unaweza kusubiri kwa muda mrefu bila kupotea.

Uongo mkubwa kama ule unahitaji juhudi za kila siku ili kuendelea kuaminika. Unahitaji machozi mapya, hotuba mpya, tahadhari ya kila wakati na milango inayofungwa ili kuficha siri.

Lakini ukweli hauhitaji chochote kati ya hayo.

Unasubiri tu kwenye picha isiyoonekana vizuri ndani ya matangazo ya televisheni, kwenye alama ya kuzaliwa tunayoifahamu na kwenye vitu vidogo ambavyo tulidhani tumevifukia milele.

Mimi na Akinyi tunajifunza taratibu namna ya kuwa dada tena.

Tunashirikiana kunywa vikombe vya chai ya moto ndani ya chumba changu kidogo. Tunazungumza kwa tahadhari kuhusu maisha yetu ya baadaye badala ya kuendelea kuomboleza historia ya uongo tuliyoaminishwa.

Safari ya kujenga upya uhusiano wetu ni ndefu na yenye maumivu, lakini angalau sasa tunatembea kwenye njia ya ukweli.

Hatuishi tena ndani ya hadithi ya uongo iliyotengenezwa kwa uangalifu.

Unapojenga maisha yako yote juu ya tukio la kusikitisha ambalo si la kweli, unakuwa mtu wa aina gani pale mtu uliyedai kupotea anapoamua kurudi kupitia mlango wa mbele?

Hadithi hii imechochewa na uzoefu halisi wa wasomaji wetu. Tunaamini kila hadithi ina somo linaloweza kuleta mwanga kwa wengine. Ili kulinda faragha ya wahusika, wahariri wetu wanaweza kubadilisha majina, maeneo na baadhi ya maelezo huku wakihifadhi kiini cha ukweli wa hadithi. Picha zimetumika kwa ajili ya vielelezo tu. Ikiwa ungependa kushiriki uzoefu wako, tafadhali wasiliana nasi kupitia barua pepe.