Tatizo kubwa la kiafya lililompata mume wangu lilikuwa tayari limenifikisha ukingoni mwa kukata tamaa. Lakini baadaye nilikuta kitu fulani kwenye veranda ya nyumba yangu kilichonirudisha moja kwa moja katika kumbukumbu za darasa la tatu. Nilipokifungua, nilijua kwamba maisha yangu yalikuwa karibu kubadilika kabisa.
Nina umri wa miaka 39, na miezi mitatu iliyopita nilifikiri kwamba ningempoteza mume wangu.
Nilimwita, “Mark?”
Alijaribu kujibu, lakini maneno hayakutoka vizuri. Uso wake ulikuwa umebadilika na kuwa wa kijivu.
Tulipofika hospitalini, kila kitu kilionekana kuwa na mwanga mkali wa taa za hospitali huku watu wakizungumza kwa haraka sana.
Daktari bingwa wa magonjwa ya moyo aliniambia kwamba Mark alikuwa na tatizo kubwa la kimuundo katika moyo wake. Haikuwa kuziba kwa mishipa ya damu kama ilivyozoeleka. Lilikuwa tatizo la nadra sana ambalo wangeweza kulidhibiti kwa muda, lakini wasingeweza kulitatua bila upasuaji maalumu.
Niliuliza, “Kwa hiyo, upasuaji utafanyika lini?”
“Tumemwomba mmoja wa madaktari wetu bingwa wa upasuaji wa kurekebisha moyo aangalie hali yake.”
Kwa sekunde chache nilipata matumaini.
Lakini muda mfupi baadaye, mshauri wa masuala ya kifedha aliingia chumbani.
Bima yetu ingeweza kugharamia sehemu ya matibabu, lakini si gharama zote.
Gharama za upasuaji, kulazwa hospitalini, vipimo mbalimbali, dawa za usingizi wakati wa upasuaji, chumba cha wagonjwa mahututi na matibabu ya kupona baada ya upasuaji, vyote kwa pamoja vingetuachia deni kubwa sana.
Nilitazama chini.
Dola 420,000.
Nilicheka.
Si kwa sababu jambo hilo lilikuwa la kuchekesha, bali kwa sababu kiasi hicho cha fedha kilikuwa kikubwa mno kiasi kwamba akili yangu ilishindwa kukikubali mara moja.
Mwanamke huyo alisema kwa sauti ya upole, “Samahani sana.”
Nilirudi kwenye chumba cha Mark na kuketi pembeni ya kitanda chake. Alikuwa amelala kutokana na dawa huku mashine za hospitali zikiendelea kufuatilia hali yake.
Nilimshika mkono na kusema, “Nitatafuta namna ya kutatua tatizo hili. Sijali ni lazima niuze nini ili kukuokoa.”
Na nilimaanisha kweli.
Usiku huo, nilielekea nyumbani nikiwa tayari najua jambo ambalo huenda ningelazimika kulifanya.
Nilikaa ndani ya gari kwa muda mrefu kabla sijajipa ujasiri wa kushuka.
Kilikuwa kifurushi kidogo kilichofungwa kwa karatasi ya kahawia. Hakukuwa na anwani ya aliyekituma.
Lakini kisha nikagundua kitu kilichotumika kukifungia.
Kilikuwa ni mfuko wa zamani wa karatasi uliokuwa ukitumika kubebea chakula cha mchana shuleni.
Haukuwa mfuko mpya uliotengenezwa uonekane wa zamani. Ulikuwa mfuko halisi, uliokuwa na mikunjo na kuonekana kuchakaa kutokana na umri wake. Sehemu ya juu ilikuwa imekunjwa kwa mtindo uleule ambao shule zilikuwa zikitumia kufungia chakula cha wanafunzi miaka mingi iliyopita.
Niliutazama kwa makini.
Kulikuwa na jina lililoandikwa kwa kalamu ya wino uliofifia.
Samson.
Lakini chini ya jina hilo, niligundua kitu kilichonifanya nishtuke sana.
Ilikuwa ni mwandiko wangu mwenyewe!
Mwanzoni sikutambua mfuko huo. Nilichotambua kwanza ni namna nilivyokuwa nikiandika herufi M nilipokuwa mtoto. Kisha jina Samson likanijia akilini.
Mara moja kumbukumbu za zamani zilianza kurejea kwa kasi kiasi kwamba nililazimika kushika uzio wa veranda ili nisidondoke.
Samson alikuwa mwanafunzi mwenzangu darasa la tatu.
Kila siku alikuwa akivaa koti lilelile lililochakaa. Zipu yake ilikuwa imeharibika, na viatu vyake vilikuwa vidogo kuliko miguu yake.
Alikuwa anakaa mistari mitatu nyuma yangu na mara nyingi alikuwa akiinamisha kichwa chake chini.
Wakati wa chakula cha mchana, mara nyingi hakuwa na chakula cha kutosha. Wakati mwingine hakuwa na chakula kabisa.
Siku moja nilirudi nyumbani na kumwambia mama yangu, “Nadhani ninaongezeka haraka kiumri.”
Mama alicheka na kuniuliza, “Tena?”
“Daima ninahisi njaa sana.”
Mama alinipa pesa ya ziada ya kununulia chakula shuleni.
Siku iliyofuata, nilinunua chakula cha moto mara mbili na kuweka sehemu moja kwenye dawati la Samson kabla ya muda wa chakula cha mchana.
Alinitazama na kusema kwa sauti ya chini, “Hicho ni chakula chako.”
Nilitikisa mabega na kumjibu, “Leo siyo.”
Alinitazama kwa mashaka.
“Kwa nini?”
Nilimwambia, “Nimebadili mawazo yangu.”
Ulikuwa uongo wa ajabu sana, lakini ulimpa nafasi ya kupokea chakula hicho bila kujisikia vibaya.
Baada ya hapo, nilianza kufanya hivyo kila siku.
Wakati mwingine alikuwa akinong’ona, “Asante.”
Lakini mara nyingi alikuwa akinitazama na kutikisa kichwa kidogo kuonyesha shukrani.
Shule ilipofunguliwa tena baada ya likizo, Samson hakuwepo.
Alikuwa ameondoka bila kuniaga wala kunieleza sababu.
Alitoweka tu.
Na sasa, miaka 30 baadaye, jina lake lilikuwa mbele yangu kwenye veranda yangu, limeandikwa kwa mwandiko wangu mwenyewe wa utotoni.
Mikono yangu ilikuwa ikitetemeka nilipochukua mfuko huo na kuuingiza ndani ya nyumba.
Ndani kulikuwa na barua, hati ya hospitali iliyokuwa na muhuri wa kulipwa, pamoja na hundi iliyoandikwa kwa jina langu.
Nilianza kuisoma hati ya hospitali kwa sababu kwa kweli nilidhani kwamba nilikuwa nakosea nilichokuwa nikiona.
IMELIPWA KIKAMILIFU.
Kisha nikafungua barua.
Ilianza kwa maneno haya:
“Ulinipa chakula nilipokuwa na njaa. Natumaini utanisamehe kwa kuchelewa kwangu kwa miaka mingi kurudisha wema huo.”
Barua hiyo ilikuwa imesainiwa na Samson.
Chini ya jina lake kulikuwa na cheo chake cha kazi.
DAKTARI BINGWA WA UPASUAJI WA MOYO.
Niliisoma barua hiyo mara tatu kabla sijaweza kuelewa kikamilifu kilichokuwa kimetokea.
Katika barua yake, aliandika kwamba alikuwa mmoja wa madaktari waliokuwa wameombwa kushauri kuhusu hali ya Mark.
Alipokuwa akipitia taarifa za mgonjwa, aliona jina langu limeandikwa kama mke wa mgonjwa na mtu wa kuwasiliana naye wakati wa dharura.
Alidhani huenda nilikuwa mimi, lakini hakuwa na uhakika.
Majina yanaweza kufanana. Nyuso hubadilika. Miaka inapita na watu hubadilika.
Kwa hiyo, aliamua kufanya uchunguzi kwa makini, kwa utaratibu wa kitaalamu na bila kumjulisha mtu yeyote.
Alipohakikisha kwamba kweli nilikuwa mimi, alifanya mawasiliano kupitia taasisi ya misaada ya hospitali.
Alikubali kuondoa kabisa malipo yake binafsi ya upasuaji, akasaidia kupata kibali cha haraka cha msaada wa kifedha, na yeye mwenyewe akagharamia kiasi kilichobaki ambacho kingetuacha katika madeni makubwa.
Msaada wake haukuishia kwenye upasuaji pekee.
Alinipatia pia fedha za kugharamia mambo mengine kama:
- Siku ambazo ningekosa kwenda kazini.
- Gharama za mafuta ya gari.
- Malipo ya maegesho ya gari hospitalini.
- Dawa.
- Chakula.
- Gharama za matibabu na uangalizi wakati wa kupona.
Kwenye sehemu ya maelezo ya hundi, aliandika:
PESA YA CHAKULA CHA MCHANA, PAMOJA NA RIBA.
Nilianza kulia kwa uchungu kiasi kwamba nililazimika kuiweka karatasi chini.
Mwisho wa barua, alikuwa ameandika:
“Ninachangia gharama za upasuaji wa mume wako kwa sababu nina uwezo wa kufanya hivyo. Na mimi ndiye nitakayemfanyia upasuaji huo kwa sababu mimi ndiye daktari bingwa anayehusika na matibabu yake.”
Nilipiga simu hospitalini haraka sana kiasi kwamba karibu niidondoshe simu yangu.
Mwanamke aliyeipokea simu alisema, “Idara ya matibabu ya moyo, karibu.”
Nilimwambia, “Nahitaji kuzungumza na Daktari Samson.”
“Samahani, kwa sasa yuko na mgonjwa.”
Kisha akaniuliza jina langu.
Nilipolitaja, kulikuwa na ukimya kwa muda mfupi.
Baadaye akasema, “Tafadhali subiri kidogo.”
Nilimwambia, “Amenitumia kitu fulani ambacho nimekipokea hivi punde. Nahitaji kuzungumza naye.”
Msaidizi wake akaniambia, “Daktari alituagiza tukupangie nafasi ya kuonana naye mapema kesho asubuhi kabla ya maandalizi ya upasuaji, endapo utapiga simu.”
Kesho yake.
Hiyo ilimaanisha kwamba upasuaji ungefanyika siku iliyofuata.
Jambo hilo lilifanya kila kitu kionekane kama ndoto isiyo ya kweli.
Sikuweza kupata usingizi mzuri usiku huo.
Asubuhi iliyofuata, niliingia katika ofisi yake nikiwa nimekunja ule mfuko wa chakula na kuuweka kwenye mkoba wangu. Moyo wangu ulikuwa ukidunda kwa kasi sana.
Alikuwa amesimama karibu na kaunta akisoma jambo fulani kwenye kompyuta ndogo ya mkononi.
Alipoinua macho na kunitazama, niligundua jambo moja.
Hakuonekana tena kama yule mvulana mdogo niliyemfahamu.
Alikuwa amekua, amekomaa na alikuwa na utulivu wa mtu aliyezoea kufanya kazi katika mazingira ambayo kila uamuzi una uzito mkubwa.
Lakini macho yake yalikuwa yale yale.
Macho ya utulivu, umakini na kiasi fulani cha kujisitiri.
Nilimuuliza, “Samson?”
Alitabasamu.
“Habari!”
Maneno hayo machache yalitosha kunifanya nianze kulia.
Alitembea haraka kunifuata na kunipa boksi la tishu kabla sijazidi kujiaibisha mbele yake.
Nilicheka huku machozi yakiendelea kunitiririka.
“Huwezi kumtumia mtu mfuko wa chakula wa miaka 30 iliyopita halafu ukategemea atapokea jambo hilo bila hisia!”
Niliketi kwenye kiti na kumuuliza, “Uliuhifadhi mfuko huu kwa miaka yote hiyo?”
Alitikisa kichwa.
“Ndiyo. Mama yangu alijaribu kuutupa tulipokuwa tunahamia nyumba nyingine. Lakini niliutoa kwenye pipa la taka.”
Nilimuuliza, “Kwa nini?”
Alinitazama kwa muda mfupi kana kwamba jibu lilikuwa wazi kabisa.
“Kwa sababu ulikuwa na maana kubwa kwangu.”
Nilimeza mate kwa shida.
Kisha nikamuuliza, “Kwa nini hukuniambia kuhusu hili nilipokuwa hospitalini?”
Alijibu, “Kwa sababu mume wako alikuwa katika hali mbaya ya kiafya, na sikutaka kugeuza wakati huo kuwa mkutano wa kihisia wa watu waliokutana baada ya miaka mingi kabla sijahakikisha kwamba ninaweza kukusaidia. Pia sikutaka ufikirie kwamba nimeahidi kukusaidia kabla masuala yote ya kifedha hayajatatuliwa.”
Nilimwinulia barua yake.
“Ni kweli kwamba umefanya yote haya?”
Alitikisa kichwa.
“Ndiyo. Sikufanya peke yangu. Taasisi ya misaada ya hospitali ilifanya kazi kwa haraka baada ya mimi kuhusika. Niliondoa malipo yangu binafsi ya upasuaji. Kulikuwa na wafadhili waliokubali kulipia sehemu ya gharama zilizobaki. Mimi nikagharamia kiasi kilichobaki.”
Nilimtazama kwa mshangao.
“Samson, lakini bado hiyo ni fedha nyingi sana.”
Alitabasamu kidogo.
“Kwangu, hilo halikuwa jambo la kujadiliwa.”
Aliketi upande wa pili wa meza na kukunja mikono yake.
“Kulikuwa na siku,” alisema kwa sauti ya chini, “ambapo chakula ulichokuwa ukiweka kwenye dawati langu ndicho kilikuwa chakula pekee nilichopata siku nzima.”
Niligeuza uso wangu pembeni.
“Nilikuwa na umri wa miaka tisa tu.”
“Najua,” alijibu.
Kisha akaendelea kusema:
“Hapana, jambo muhimu si kwamba ulikuwa mtoto. Ni kwamba ulinitambua na kunisaidia bila kunilazimisha kueleza matatizo yangu mbele ya wanafunzi wengine.”
Maneno hayo yalinigusa sana moyoni.
Kisha aliniambia yaliyotokea baada ya kuondoka shuleni.
Mama yake alifanikiwa kupata nyumba ya gharama nafuu katika wilaya nyingine. Maisha yao yalianza kubadilika taratibu.
Mwalimu mmoja aligundua kwamba alikuwa na uwezo mkubwa katika somo la sayansi. Mwalimu mwingine alimsaidia kuomba ufadhili wa masomo.
Baadaye, mtu mmoja aliyekuwa mshauri wake alimsaidia alipokuwa chuoni.
Hatimaye alifanikiwa kuingia kwenye masomo ya udaktari, akahitimu na kuendelea na mafunzo maalumu ya udaktari wa moyo.
Alisema:
“Sijasimama hapa leo kwa sababu ya chakula cha mchana kimoja tu. Nimefanikiwa kwa sababu watu wengi walinisaidia katika nyakati tofauti za maisha yangu. Lakini wewe ulikuwa mtu wa kwanza kunisaidia kwa namna ambayo ilinifanya nisiipoteze heshima yangu.”
Alitabasamu.
Nilimwambia, “Nimeelewa.”
Kisha niliongeza, “Lakini maelezo uliyoandika kwenye hundi ni ya ajabu sana.”
Alijibu huku akionekana kuaibika kidogo, “Najua.”
Nilimuuliza, “Pesa ya chakula cha mchana pamoja na riba?”
Alitabasamu kwa aibu.
“Huenda nilizidisha kidogo sehemu hiyo.”
Nilicheka licha ya hisia zilizokuwa zikinijaa moyoni.
Kisha nikamuuliza swali ambalo lilikuwa likinisumbua tangu niliposoma barua yake.
“Kwa nini umeamua kufanya haya yote sasa?”
Alinitazama moja kwa moja machoni.
“Kwa sababu mume wako anahitaji upasuaji. Kwa sababu nina uwezo wa kumsaidia. Na kwa sababu miaka mingi iliyopita, nilikuwa mtoto mwenye njaa na wewe ulinipa chakula. Kwa kweli, sijui ni uamuzi gani mwingine ambao nilipaswa kufanya.”
Kabla sijaondoka, nilisimama mlangoni na kumuuliza:
“Je, kweli wewe ndiye utakayefanya upasuaji wa mume wangu?”
Alitikisa kichwa mara moja.
“Ndiyo.”
Nilimwambia, “Basi tafadhali, usimruhusu afe.”
Uso wake ulibadilika. Kwa muda huo hakuonekana tu kama daktari, bali kama binadamu mwenye hisia.
“Nitafanya kila niwezalo kumwokoa.”
Upasuaji ulichukua takribani saa saba.
Hatimaye Samson alitoka akiwa amevaa mavazi maalumu ya upasuaji. Alionekana kuchoka sana.
Nilisimama kwa haraka kiasi kwamba kiti changu kilisogea nyuma kwa kishindo.
Alinitazama moja kwa moja na kusema:
“Mume wako yuko salama.”
Maneno hayo tu!
Nilishindwa kujizuia na kuanza kulia.
Alinishika mikono yote miwili na kurudia tena:
“Yuko salama. Upasuaji umefanikiwa.”
Sikumbuki ni mara ngapi nilimshukuru.
Huenda nilisema asante mara nyingi sana, lakini bado haikuwa ya kutosha.
Kwa sasa, Mark amerudi nyumbani.
Anaendelea kupona. Analalamika kuhusu chakula kisicho na chumvi nyingi kana kwamba ni adhabu kubwa aliyopewa maishani.
Pia ameanza tena kufanya utani wake wa kawaida, jambo ambalo linanifanya nijue kwamba anarudi katika hali yake ya kawaida.
Wiki iliyopita, Samson alikuja nyumbani kwetu kwa ajili ya chakula cha jioni.
Mark alimtazama na kusema:
“Kwa hiyo wewe ndiye mwanaume aliyeniokoa maisha yangu kwa sababu mke wangu alikuwa mfadhili wa chakula shuleni!”
Sote tulicheka.
Baadaye tulikaa pamoja kwenye meza ya jikoni tukinywa kahawa ambayo haikuwa na ladha nzuri sana.
Baada ya Samson kuondoka, Mark alikaa kimya kwa muda.
Kisha akasema:
“Ulibadilisha maisha yake.”
Nilianza kumfikiria yule mvulana mdogo aliyekuwa akivaa koti lililochakaa. Nikakumbuka jinsi nilivyokuwa nikisogeza trei ya chakula kwenye dawati lake.
Pia nikakumbuka kifurushi kilichokuwa kwenye veranda yangu usiku ambao nilidhani kila kitu kingeishia hapo.
Kisha nikamjibu:
“Hapana. Nafikiri yeye ndiye aliyenirudishia maisha yangu.”
Hadi sasa sijui namna ya kuelezea ukubwa wa jambo hili.
Hofu niliyopitia, muda ambao mambo haya yametokea, na ukweli kwamba mtoto ambaye sikumfahamu sana aliendelea kunikumbuka wakati mimi mwenyewe nilikuwa karibu kusahau kabisa kumbukumbu hizo za zamani.
Lakini kuna jambo moja ninalolifahamu vizuri.
Miaka 30 iliyopita, nilimwona mtoto mwenye njaa na nikampa chakula.
Miezi mitatu iliyopita, mtoto huyo alinipata tena na kuokoa maisha ya mume wangu.
Wema mdogo unaoufanya kwa mtu mwingine si mdogo kamwe kwa yule anayehitaji msaada huo.
