Full Story

Safari ya Nelson Mandela – Kuishi Gerezani kwa Mateso, na Hadi Kuwa Rais wa Afrika Kusini

JOIN US WHATSAPP CLICK HERE
JOIN US TELEGRAM CLICK HERE

Maisha Magumu ya Nelson Mandela akiwa Gerezani – Chakula, Mavazi, Kazi na Malazi

1. Kisiwa Kilichogeuzwa Kuwa Gereza la Kikatili

Takribani kilomita saba kutoka pwani ya Cape Town, kaskazini mwa jiji hilo, katikati ya maji baridi ya Bahari ya Atlantiki, kuna kisiwa kidogo kinachoitwa Robben Island.

Kisiwa hiki kina upepo mkali na kilikuwa na gereza lenye ulinzi mkali sana. Ndani ya gereza hilo kulikuwa na sehemu maalumu iliyojulikana kama B Section.

Ndani ya B Section kulikuwa na seli ndogo yenye upana wa takribani futi saba na urefu wa futi nane, sawa na mita mbili kwa mita mbili na nusu.

Mtu aliyesimama katikati ya seli hiyo angeweza kutoka ukuta mmoja hadi mwingine kwa hatua tatu tu.

Kwa miaka mingi ambayo seli hiyo ilitumika, haikuwa na kitanda, choo wala maji ya bomba. Kulikuwa na mkeka mwembamba uliotengenezwa kwa nyuzi za mmea wa mkonge, uliowekwa juu ya sakafu ya saruji, blanketi chache za kijivu na ndoo ya chuma iliyowekwa pembeni.

Mwezi Juni mwaka 1964, mwanasheria mwenye umri wa miaka 45, ambaye alikuwa amehukumiwa kifungo cha maisha jela, aliingia katika seli hiyo.

Mwanamume huyo hakuwa mwingine bali ni Nelson Rolihlahla Mandela.

Hata hivyo, gereza halikumtambua kwa jina lake maarufu. Badala yake, alipewa namba 466/64.

Namba hiyo ilimaanisha kwamba alikuwa mfungwa wa 466 kuingizwa katika gereza la Robben Island mwaka 1964.

Hakujua kwamba angekaa katika kisiwa hicho kwa karibu miaka 18 kabla ya kuhamishiwa katika gereza jingine.

2. Kwa Nini Nelson Mandela Alifungwa?

Katika miaka ya mwanzo ya 1960, serikali ya ubaguzi wa rangi nchini Afrika Kusini iliigeuza Robben Island kuwa gereza lenye ulinzi mkali kwa ajili ya kuwafungia watu waliokuwa wakionekana kuwa tishio kwa utawala wa wazungu wachache.

Kati ya mwaka 1961 na 1991, zaidi ya wanaume 3,000 waliwahi kufungwa katika kisiwa hicho. Baadhi yao walikuwa wahalifu wa kawaida, lakini wengi walikuwa wafungwa wa kisiasa.

Wafungwa hao walitoka katika makundi mbalimbali ya harakati za kupigania uhuru na usawa, yakiwemo African National Congress (ANC), Pan Africanist Congress (PAC), Black Consciousness Movement na SWAPO ya Namibia.

Nelson Mandela alikuwa amehukumiwa kifungo cha maisha katika kesi iliyojulikana kama Rivonia Trial. Alipatikana na hatia ya kupanga vitendo vya hujuma kama sehemu ya mapambano ya kupinga utawala wa Apartheid.

Tarehe 13 Juni 1964, Mandela aliwasili Robben Island akiwa pamoja na wenzake waliokuwa wamehukumiwa katika kesi hiyo.

Miongoni mwao walikuwa:

  • Walter Sisulu

  • Govan Mbeki

  • Ahmed Kathrada

  • Raymond Mhlaba

  • Andrew Mlangeni

  • Elias Motsoaledi

Mfungwa mwingine aliyehukumiwa katika kesi hiyo, Denis Goldberg, hakufungwa pamoja nao. Kwa sababu alikuwa mzungu, alipelekwa katika gereza la Pretoria.

Hali hii ilionyesha jinsi hata mfumo wa magereza ulivyokuwa umeathiriwa na ubaguzi wa rangi.

3. Mfumo wa Ubaguzi Hata Ndani ya Gereza

Viongozi wa harakati za kisiasa waliwekwa katika B Section, sehemu maalumu iliyotengwa kwa wafungwa ambao serikali iliwaona kuwa hatari zaidi.

Kila mmoja alipewa seli yake mwenyewe. Hili halikuwa jambo la kuwapa faragha, bali lilikuwa njia ya kuwazuia kuzungumza na kupanga mikakati pamoja.

Takribani wafungwa 30 wa kisiasa waliwekwa katika sehemu hiyo.

Ndani ya gereza la Afrika Kusini, wafungwa waligawanywa katika makundi manne: A, B, C na D.

Kundi A lilikuwa na haki na marupurupu mengi zaidi, wakati kundi D lilikuwa na haki chache zaidi.

Katika kitabu chake cha maisha, Long Walk to Freedom, Mandela alieleza kwamba wafungwa wote wa kisiasa waliwekwa moja kwa moja katika kundi D walipowasili gerezani.

Ili kutoka katika kundi hilo, ilihitaji miaka mingi. Njia iliyokuwa rahisi zaidi ilikuwa kutii kila amri, kukaa kimya na kutolalamika.

Lakini Mandela na wenzake hawakuwa tayari kukubali kila kitu.

Kundi alilokuwa mfungwa limeamua mambo mengi muhimu, yakiwemo:

  • Idadi ya barua alizoweza kupokea.

  • Idadi ya wageni walioweza kumtembelea.

  • Ruhusa ya kusoma na kuendelea na elimu.

  • Ruhusa ya kununua chakula cha ziada.

Kwa hiyo, mfumo huo haukuwa utaratibu wa kawaida wa gereza. Ulikuwa njia ya kuwadhibiti na kuwaadhibu wafungwa.

4. Mandela Alilala Vipi Katika Seli Ndogo?

Alipowasili Robben Island, Mandela hakukuta kitanda katika seli yake.

Alilazimika kulala juu ya mkeka mwembamba uliotengenezwa kwa nyuzi za mmea, uliowekwa moja kwa moja kwenye sakafu ya saruji. Juu yake aliweka blanketi chache.

Robben Island ilikuwa katika njia ya upepo mkali kutoka Bahari ya Atlantiki Kusini. Hali ya hewa ilikuwa ya baridi sana, hasa nyakati za usiku.

Christo Brand, aliyekuwa askari wa gereza na kuanza kufanya kazi katika kisiwa hicho mwishoni mwa miaka ya 1970, aliwahi kusimulia kwamba alipokuwa akipita karibu na seli ya Mandela usiku, alimwona akifanya mazoezi ya kukunja na kunyanyua mwili (sit-ups na push-ups).

Alipomuuliza kwa nini alikuwa akifanya mazoezi usiku, Mandela alimjibu kwamba alikuwa akijaribu kuupasha mwili wake joto kwa sababu baridi ilikuwa inamfanya ashindwe kulala.

Hata giza halikuwepo kabisa ndani ya seli hiyo.

Kulikuwa na balbu moja iliyofunikwa kwa waya wa chuma, ambayo ilikuwa inawaka mchana na usiku. Hakukuwa na muda maalumu wa kuzima taa.

Saa mbili usiku, askari wa zamu aliwaamuru wafungwa wote kulala. Mazungumzo yalikuwa yamepigwa marufuku.

Askari akisikia mtu akinong’ona, alikuwa akipiga kelele kwa lugha ya Kiafrikana akisema, “Stilte, in die gang”, yaani kimya ndani ya korido.

Baadaye wafungwa walibuni mbinu ya kujilinda dhidi ya askari hao. Walikuwa wakimwaga mchanga kwenye sakafu ya korido ili waweze kusikia nyayo za askari anapokaribia.

Kwa njia hiyo, waliweza kuficha vitu ambavyo hawakuruhusiwa kuwa navyo.

Saa kumi na moja na nusu alfajiri, kengele ya shaba ililia na kuwaamsha wafungwa.

Kabla ya kutoka nje saa moja kasoro robo asubuhi, kila mfungwa alitakiwa kukunja mkeka wake, kukusanya blanketi na kusafisha seli yake.

5. Choo Kilikuwa Ndoo ya Chuma

Moja ya mambo magumu zaidi katika maisha ya Mandela gerezani ilikuwa suala la choo.

Ndani ya seli yake hakukuwa na choo cha kawaida. Badala yake, kila mfungwa alikuwa na ndoo ya chuma iliyotumika kama choo.

Ndoo hiyo ilikuwa na mfuniko ambao juu yake kulikuwa na kiasi kidogo cha maji. Maji hayo yalitumika kunawa uso na kunyoa ndevu.

Kila asubuhi, wafungwa walitakiwa kubeba ndoo zao kupitia korido hadi kwenye sinki lililokuwa mwisho wa jengo ili kuzimwaga na kuzisafisha.

Huo ulikuwa miongoni mwa muda mchache ambao wafungwa waliweza kuzungumza kwa sauti ya chini huku wakisafisha ndoo zao.

Mchana walikuwa na muda wa kuoga.

Bafu lao lilikuwa na bomba mbili zilizotoa maji ya bahari, bomba la maji ya chumvi na ndoo chache za chuma zilizotumika kuogea.

Hakukuwa na maji ya moto, hata wakati wa majira ya baridi.

6. Chakula Kilichotolewa Kwa Kutegemea Rangi ya Ngozi

Chakula kilikuwa sehemu nyingine iliyoonyesha wazi ubaguzi wa rangi uliokuwa umetawala Afrika Kusini.

Asubuhi, wafungwa walipewa chakula kilichoitwa mealie pap, aina ya uji uliotengenezwa kwa mahindi.

Kinywaji walichopewa kilionekana kama kahawa, lakini hakikuwa kahawa halisi. Kilitengenezwa kwa kusaga mahindi, kuyachoma hadi kuwa meusi na kuyachemsha kwa maji ya moto.

Wakati wa chakula cha mchana, wafungwa wa Kiafrika walipewa mahindi yaliyochemshwa.

Chakula cha jioni kilitolewa saa kumi na nusu alasiri. Mara nyingi kilikuwa uji wa mahindi, wakati mwingine ukiambatana na karoti, kabichi au beetroot. Wakati mwingine mboga ileile ingeweza kurudiwa kwa wiki kadhaa.

Nyama ilitolewa kila baada ya siku moja, lakini Mandela aliwahi kueleza kwamba mara nyingi nyama hiyo ilikuwa na sehemu ngumu zisizokuwa na nyama nyingi.

Jambo la kushangaza ni kwamba si kila mfungwa alipata chakula sawa.

Wafungwa waliotambuliwa na serikali kama Wahindi na watu wa rangi mchanganyiko walipewa robo ya mkate wakati wa chakula cha jioni pamoja na siagi ya mimea.

Wafungwa weusi wa Kiafrika hawakupewa mkate kabisa.

Sababu iliyotolewa na serikali ilikuwa kwamba mkate ulikuwa chakula cha Wazungu.

Christo Brand alieleza pia kwamba wafungwa wa rangi mchanganyiko walipata uji bora uliokuwa na sukari na maziwa, huku wafungwa Wahindi wakipata chakula cha ziada kidogo.

Hata kiwango cha sukari kilipimwa kwa kuzingatia rangi ya ngozi.

Wafungwa weusi walipewa kijiko kimoja cha sukari, wakati wengine walipewa vijiko viwili.

Fikiria hali hiyo kwa Mandela na Ahmed Kathrada, waliokuwa katika sehemu moja ya gereza na kuhukumiwa adhabu zinazofanana.

Mmoja alikuwa akipata mkate, mwingine hakupata.

Na hata chakula hicho kidogo hakikufika kwa wafungwa wote kama ilivyotakiwa. Mandela aliandika kwamba mara nyingi chakula kilikuwa kinapungua kwa sababu baadhi ya wafungwa waliokuwa wakifanya kazi jikoni walikuwa wakikiiba na kuwapa marafiki zao pamoja na baadhi ya askari.

Kulikuwa pia na unga maalumu wa kuongeza nguvu ambao wafungwa waliuita Phuza Mandla, maana yake kinywaji cha nguvu.

Unga huo ulitolewa kwa kiasi kidogo sana. Wafungwa waliojaribu kuuhifadhi kwa matumizi ya baadaye waliadhibiwa.

7. Hata Mavazi Yalikuwa Sehemu ya Ubaguzi

Katika gereza la Robben Island, hata suruali ilikuwa suala la kisiasa.

Wafungwa Wahindi na wa rangi mchanganyiko walipewa suruali ndefu pamoja na soksi.

Lakini wafungwa weusi wa Kiafrika walipewa kaptula fupi bila soksi.

Hii iliwalazimu wanaume watu wazima, ambao baadhi yao walikuwa baba na babu, kutembea katika baridi kali ya Bahari ya Atlantiki wakiwa wamevaa kaptula.

Mandela aliwahi kueleza kwamba kaptula hizo zilitolewa kwa makusudi ili kuwafanya wafungwa weusi wajione kama watoto wadogo.

Tangu alipowasili, Mandela alianza kulalamikia mfumo huo.

Siku moja, askari alimletea suruali ya zamani ya rangi ya khaki na kuiacha ndani ya seli yake.

Lakini Mandela alipogundua kwamba alikuwa mfungwa pekee mweusi aliyepewa suruali ndefu, alikataa kuivaa.

Alisema kwamba asingekubali kupewa haki hiyo peke yake wakati wafungwa wengine weusi walikuwa bado wanateseka.

Aliitaka gereza liwape wafungwa wote weusi suruali ndefu.

Hatimaye, suruali hiyo iliondolewa katika seli yake. Ilichukua miaka kadhaa kabla ya wafungwa weusi kuruhusiwa kuvaa suruali ndefu.

8. Kazi Ngumu Katika Machimbo ya Chokaa

Mwanzoni, wafungwa walikuwa wakikaa katika uwanja wa B Section na kutumia nyundo kuvunja mawe ili kutengeneza changarawe.

Walifanya kazi hiyo kwa saa nyingi hadi mchana bila mapumziko.

Mwaka 1965, walipandishwa kwenye lori na kupelekwa katikati ya kisiwa katika eneo lililokuwa na machimbo makubwa ya chokaa.

Mandela alieleza eneo hilo kama shimo kubwa jeupe lililochimbwa kwenye mlima.

Chokaa hicho kilitokana na mabaki ya viumbe vya baharini, kama magamba ya konokono na matumbawe, yaliyokuwa yamezikwa chini ya tabaka za miamba kwa miaka mingi.

Wafungwa walitumia sululu kuvunja miamba na majembe kuchimba chokaa.

Walifanya kazi hiyo chini ya jua kali. Mwanga wa jua ulirudi kutoka kwenye kuta nyeupe za machimbo na kuwachoma macho.

Mwisho wa kila siku, miili yao ilikuwa imefunikwa na vumbi jeupe.

Macho yao yalikuwa yakitoa machozi na nyuso zao zilianza kuzoea kukunja macho kutokana na mwanga mkali.

Waliomba kupewa miwani ya kujikinga na jua mara nyingi, lakini kwa muda mrefu maombi yao yalikataliwa.

Mwanzoni waliambiwa kazi hiyo ingedumu kwa miezi michache tu.

Lakini Mandela aliendelea kufanya kazi katika machimbo hayo kwa vipindi mbalimbali kwa takribani miaka 13.

9. Barua Moja Kila Baada ya Miezi Sita

Kama mfungwa wa kundi D, Mandela alikuwa na haki ya kupokea mgeni mmoja na kuandika au kupokea barua moja kila baada ya miezi sita.

Barua hiyo haikupaswa kuzidi maneno 500.

Pia, iliruhusiwa kutumwa au kupokelewa kutoka kwa ndugu wa karibu tu. Hii iliwazuia ndugu wengine kama binamu, wajomba na jamaa wa familia kubwa kuwasiliana naye.

Barua zote zilikaguliwa na maafisa wa gereza kabla ya kufikishwa kwa wahusika.

Baadhi ya barua zilikuwa na mistari iliyofutwa kwa wino mweusi, nyingine zilikatwa sehemu fulani, na baadhi hazikufika kabisa.

Ingawa barua zilikuwa zikigawiwa mara moja kwa mwezi, Mandela aliandika kwamba wakati mwingine miezi sita ingeweza kupita bila kupokea barua yoyote.

Ziara za ndugu nazo hazikuwa rahisi.

Mgeni aliruhusiwa kukaa na mfungwa kwa dakika 30 tu.

Hakukuwa na ruhusa ya kugusana kimwili. Mfungwa na mgeni walikaa pande mbili tofauti za kizuizi katika chumba kidogo kisichokuwa na madirisha.

Askari walikuwa wakisikiliza mazungumzo yao.

Zaidi ya hayo, waliruhusiwa kuzungumza kwa Kiingereza au Kiafrikana pekee. Hawakuruhusiwa kutumia lugha zao za asili kama Kixhosa au Kizulu.

Watoto walio chini ya miaka 16 hawakuruhusiwa kabisa kuwatembelea wafungwa.

Hali hiyo ilisababisha mabinti wa Mandela kukua kwa miaka mingi bila kupata nafasi ya kumuona baba yao.

10. Alimpoteza Mama Yake na Mwanaye Akiwa Gerezani

Mwaka 1968, Mandela alipata habari za kifo cha mama yake.

Aliomba ruhusa ya kuhudhuria mazishi yake, lakini ombi lake lilikataliwa.

Mwaka uliofuata, 1969, alipata habari nyingine ya kusikitisha.

Mwanawe mkubwa, Thembi, alikuwa amefariki katika ajali ya gari.

Mandela aliomba tena ruhusa ya kwenda kwenye mazishi ya mwanawe.

Lakini safari hii pia alikataliwa.

Alilazimika kuendelea kuishi gerezani huku mwanawe akizikwa upande mwingine wa bahari.

Barua zake za kipindi hicho, ambazo baadaye zilichapishwa katika kitabu cha The Prison Letters of Nelson Mandela, zinaonyesha maumivu ya baba aliyekuwa akipitia huzuni kubwa akiwa peke yake ndani ya seli ndogo.

11. Wafungwa Waligeuza Gereza Kuwa Chuo Kikuu

Licha ya mateso yote, Mandela na wenzake hawakukubali kuvunjika moyo.

Badala ya kukaa kimya, walianza kujipanga na kupinga vitendo vya ukatili vilivyokuwa vikifanywa gerezani.

Walitumia mfumo wa malalamiko wa gereza kuwasilisha madai yao kwa bodi ya magereza na majaji waliokuwa wakitembelea kisiwa hicho.

Kwa miaka mingi, wajumbe wa Shirika la Msalaba Mwekundu (International Committee of the Red Cross) walitembelea Robben Island.

Wafungwa wa zamani walieleza kwamba ziara hizo zilisaidia kuboresha chakula, mavazi na mazingira ya kusoma.

Shirika hilo pia lilisaidia kuleta baadhi ya vitabu vya kwanza katika maktaba ya gereza.

Kulikuwa na kamanda mmoja wa gereza aliyejulikana kwa ukatili wake, Kanali Piet Badenhorst.

Maisha chini ya uongozi wake yalikuwa magumu sana.

Mandela aliamua kuwasilisha malalamiko kuhusu jinsi wafungwa walivyokuwa wakitendewa kwa majaji waliotembelea gereza.

Baada ya muda mfupi, Badenhorst alihamishwa kutoka Robben Island.

Kadiri miaka ilivyopita, wafungwa walianza kubadilisha gereza kuwa sehemu ya kujifunzia.

Wafungwa waliokuwa na ruhusa ya kusoma kwa njia ya masomo ya posta waliwafundisha wenzao.

Wazee waliwafundisha vijana historia, siasa, uchumi na sheria.

Walipokuwa machimboni, walitumia muda waliopata kuzungumza na kujadiliana kuhusu masuala mbalimbali.

Hatimaye, mfumo huo wa elimu ulianza kujulikana kama University of Robben Island, yaani Chuo Kikuu cha Robben Island.

Wanaume waliokuwa wameingia gerezani bila hata kujua kusoma vizuri waliweza kutoka wakiwa wamepata elimu na maarifa makubwa.

12. Siri ya Maandishi Aliyoyaficha Ndani ya Bustani

Mwaka 1974 na 1975, Mandela alianza kufanya jambo la siri sana.

Alianza kuandika historia ya maisha yake.

Alikuwa akiandika usiku, wakati mwingine kwa saa nyingi, kisha kuwapa Walter Sisulu na Ahmed Kathrada maandishi hayo ili wayasome na kuyasahihisha.

Baada ya kukamilisha maandishi hayo, mfungwa mwenzake aliyeitwa Mac Maharaj alinakili muswada mzima kwa mwandiko mdogo sana.

Mwaka 1976, Maharaj alipoachiwa huru, alifanikiwa kuutoa muswada huo gerezani kwa kuuficha ndani ya jalada la mafaili yake ya masomo.

Maandishi ya awali yalikuwa hatari sana kubaki nayo gerezani.

Kwa hiyo, Mandela, Sisulu na Kathrada waliamua kuyagawa katika sehemu mbalimbali, kuyaweka ndani ya makopo ya kakao na kuyafukia katika bustani ndogo ambayo Mandela alikuwa akiitunza ndani ya uwanja wa B Section.

Lakini baadaye gereza lilifanya uamuzi wa kujenga ukuta katikati ya bustani hiyo.

Wafanyakazi walipoanza kuchimba eneo hilo, waligundua makopo yaliyokuwa yamefukiwa.

Kwa kuwa maandishi hayo yalikuwa na mwandiko wa Mandela, Sisulu na Kathrada, wote watatu waliadhibiwa.

Walinyang’anywa haki ya kusoma kwa miaka minne.

Hii ilikuwa adhabu kubwa sana kwa sababu kusoma na kujifunza ndicho kilichokuwa chanzo kikuu cha matumaini yao.

Hata hivyo, juhudi zao hazikuwa bure.

Nakala iliyokuwa imesafirishwa kwa siri tayari ilikuwa imefika London.

Miaka kadhaa baadaye, maandishi hayo yakawa msingi wa kitabu maarufu cha Mandela kilichoitwa Long Walk to Freedom, kilichochapishwa mwaka 1994.

13. Mabadiliko Yalianza Taratibu Gerezani

Kadiri miaka ilivyopita, hali ya maisha gerezani ilianza kubadilika kidogo kidogo.

Wafungwa walifanikiwa kupata haki ya kuvaa suruali ndefu, chakula bora zaidi na magazeti.

Mandela aliwahi kusema kwamba magazeti yalikuwa na thamani kubwa kwake kuliko chakula au tumbaku.

Hatimaye, kazi ya machimbo ya chokaa ilisimamishwa.

Mandela naye alipandishwa kutoka kundi D hadi kundi A, hatua iliyompa nafasi ya kupokea barua nyingi zaidi na kutembelewa mara nyingi zaidi.

Katika miaka yake ya mwisho Robben Island, seli yake ilibadilika.

Alipewa kitanda, dawati dogo na rafu za kuweka vitabu vyake.

Hata baadhi ya askari walianza kubadilika na kuwa na mahusiano mazuri naye.

Christo Brand, ambaye zamani alikuwa akimwona Mandela akifanya mazoezi usiku kwa sababu ya baridi, baadaye alikiri kwamba alikuwa akimletea kwa siri mkate wa ngano nzima.

Wakati mwingine alivunja sheria na kumruhusu Mandela kumbeba mjukuu wake mchanga.

Miaka mingi baadaye, Mandela alipokuwa rais wa Afrika Kusini, alimwalika Christo Brand kumtembelea.

14. Mandela Aliondoka Robben Island Baada ya Miaka 18

Mwishoni mwa mwezi Machi mwaka 1982, Mandela alipewa taarifa ya ghafla kwamba alitakiwa kukusanya vitu vyake.

Alihamishwa kutoka Robben Island na kupelekwa katika gereza la Pollsmoor lililokuwa upande wa bara katika jiji la Cape Town.

Alihamishwa pamoja na Walter Sisulu na wafungwa wengine.

Lakini safari yake ya gerezani haikuwa imeisha.

Aliendelea kukaa gerezani kwa miaka mingine minane, kwanza Pollsmoor na baadaye Victor Verster Prison karibu na mji wa Paarl.

Hatimaye, tarehe 11 Februari 1990, Nelson Mandela aliachiwa huru.

Kwa jumla, alikuwa ametumikia kifungo cha miaka 27.

Miaka 18 kati ya hiyo aliitumia katika kisiwa cha Robben Island.

15. Kwa Nini Daktari Alisema Rais Mandela Hakuwa na Machozi?

Mwaka 1994, mwaka ambao Nelson Mandela alichaguliwa kuwa rais wa Afrika Kusini, alifanyiwa upasuaji wa kuondoa mtoto wa jicho katika jicho lake la kushoto.

Baada ya upasuaji huo, daktari wake wa macho, Dk. Percy Amoils, alizungumza na waandishi wa habari.

Alieleza kwamba Mandela alikuwa na madhara makubwa katika tezi zinazozalisha machozi.

Tatizo hilo lilianza alipokuwa Robben Island, hasa kutokana na vumbi la chokaa alilolivuta na kufanya kazi nalo kwa miaka mingi katika machimbo.

Vumbi hilo lilikuwa na kemikali za alkali zilizoharibu tezi zake za machozi.

Daktari huyo alieleza hali hiyo kwa maneno mafupi lakini ya kushangaza:

“Rais hana machozi.”

Pia iliripotiwa kwamba wapiga picha waliombwa wasitumie mwanga mkali wa kamera (flash) wanapompiga picha Mandela kwa sababu ya hali ya macho yake.

Hivyo, hata baada ya kutoka gerezani na kuwa rais wa nchi, madhara ya maisha yake katika machimbo ya Robben Island yaliendelea kumfuata.

16. Hitimisho: Mtu Aliyekataa Kuvunjwa na Gereza

Hebu fikiria maisha ya Nelson Mandela katika kisiwa hicho.

  • Seli yenye ukubwa wa futi 7 kwa 8.

  • Hatua tatu tu kutoka ukuta mmoja hadi mwingine.

  • Mkeka mwembamba juu ya sakafu ya saruji.

  • Balbu iliyokuwa ikiwaka mchana na usiku.

  • Ndoo ya chuma iliyotumika kama choo.

  • Bafu lenye maji ya bahari.

  • Uji wa mahindi mara tatu kwa siku.

  • Kukosa mkate kwa sababu ya rangi ya ngozi yake.

  • Kaptula fupi katika upepo mkali wa Atlantiki.

  • Miaka 13 ya kufanya kazi katika machimbo ya chokaa.

  • Barua moja yenye maneno 500 kila baada ya miezi sita.

  • Ziara ya dakika 30 bila kugusana na ndugu zake.

  • Kupoteza mama yake na mwanaye bila kuruhusiwa kuhudhuria mazishi yao.

  • Kuficha maandishi ya maisha yake ndani ya makopo ya kakao na kuzikwa katika bustani ya gereza.

  • Kuadhibiwa kwa miaka minne bila ruhusa ya kusoma kwa sababu ya kuandika historia ya maisha yake.

Leo, seli aliyokuwa akiishi Nelson Mandela katika B Section ni sehemu ya Robben Island Museum, eneo ambalo limetambuliwa kuwa urithi wa dunia.

Watalii kutoka sehemu mbalimbali duniani hutembelea kisiwa hicho. Ziara nyingi huongozwa na watu waliowahi kuwa wafungwa wa kisiasa katika gereza hilo.

Kila siku, wageni husimama mlangoni mwa seli hiyo, hutazama mkeka, blanketi na ndoo iliyokuwa ikitumika kama choo, huku wakijaribu kufikiria jinsi mtu alivyoweza kuishi kwa miaka 18 katika chumba ambacho angeweza kukivuka kwa hatua tatu tu.

Lakini jambo kubwa zaidi katika historia ya Mandela si ukubwa wa mateso aliyopitia.

Ni ukweli kwamba gereza lilijengwa kwa lengo la kumvunja moyo, kumtenga na kumfanya asahaulike.

Badala yake, aligeuka kuwa mmoja wa viongozi maarufu zaidi katika historia ya dunia.

Gereza lilitaka kumfanya Mandela apotee. Lakini badala yake, ndilo lililofanya dunia nzima iendelee kukumbuka jina lake na namba yake: 466/64.

Mwisho wa hadithi.

 

error: Content is protected !!