Mimi ni Mwalimu, Siku Moja Mwanafunzi Mpya Aliingia Darasani Kwangu, Akiwa Anafanana Kabisa na Mimi, Nilipokuwa na Miaka Nane

“Mwalimu Irene… nimefanya kosa lolote?” Aliuliza kwa sauti iliyokuwa ikitetemeka kidogo.

Alitii na kugeuka taratibu. Mwanga wa jioni uliangaza sehemu ya shingo yake. Ndipo nilipoona kitu kilichonifanya nikose nguvu. Alikuwa na alama ndogo ya kuzaliwa yenye umbo la mwezi mwandamo, sehemu ileile kabisa ambayo mimi nilikuwa nayo.

“Hii haiwezekani,” nilinong’ona huku nikishangaa.

Alikunja uso kwa mshangao na kulikumbatia daftari lake kwa nguvu zaidi.

“Mwalimu, uko sawa?” Aliuliza.

Darasa lilionekana kuwa dogo ghafla. Vumbi la chaki lilikuwa limetanda hewani na kunifanya nihisi muwasho kooni. Feni iliyokuwa juu yetu ilizunguka kwa mlio wa kukwaruza, kana kwamba ilikuwa saa iliyokuwa ikihesabu muda kuelekea jambo ambalo bado sikulielewa.

“Kaa chini, Joy,” nilisema huku nikijitahidi kuzungumza kwa utulivu.

Lakini mikono yangu ilikuwa ikitetemeka nyuma ya mgongo wangu, na mapigo ya moyo wangu yalikuwa yakisikika masikioni mwangu.

Kwa sababu sikuwa namtazama mwanafunzi mpya tu. Nilikuwa najitazama mwenyewe.

Nilipokuwa mtoto, wazazi wangu walikuwa wakiniambia mara kwa mara kwamba nilikuwa mtoto wao wa pekee.

Baba yangu alikuwa akikaa karibu nami na kutikisa kichwa kwa upole.

“Ni wewe pekee tuliyenaye,” alikuwa akiongeza kwa sauti ya upendo na uhakika.

Sikuwahi kuhoji jambo hilo. Nilijenga maisha yangu nikiamini kwamba mimi ndiye mtoto pekee katika familia yetu. Nyumba yetu ilikuwa ndogo, lakini ilikuwa imejaa upendo.

Jioni, harufu ya mafuta ya kupikia na viungo ilikuwa ikijaa ndani ya nyumba. Redio ilikuwa ikipiga muziki kwa sauti ya chini, ikijaza ukimya uliokuwepo.

“Mama, kwa nini mimi sina kaka wala dada?” Siku moja nilimuuliza.

Nakumbuka nilisimama karibu na mlango huku nikimtazama akikoroga chakula kwenye sufuria.

Alisimama kwa sekunde moja tu. Kisha akatabasamu.

“Kwa sababu Mungu alitupa kilekile tulichokuwa tunakihitaji,” alisema.

Baba yangu alimtazama mama yangu, kisha akanigeukia.

“Na huyo ni wewe,” aliongeza kwa msisitizo.

Nilikubali jibu hilo bila mashaka yoyote.

Nilipokuwa peke yangu, nilikuwa nikibuni michezo na kuzungumza na watu ambao sikuwaona.

Nilikuwa nikimuwazia mtu aliyeketi pembeni yangu wakati wa chakula.

“Kula haraka,” nilikuwa nikimwambia kiti kilichokuwa kitupu.

Kisha nilikuwa nikicheka mwenyewe na kuendelea kula. Nyakati hizo zilikuwa za ajabu, lakini sikuzipa umuhimu.

Shule ikawa sehemu yangu ya kujifurahisha na kujisikia huru. Nilipenda kuwaangalia watoto wengine wanavyoshirikiana. Jinsi walivyobishana, kusameheana na kujenga urafiki.

“Unaangalia na kugundua mambo mengi sana,” mwalimu wangu mmoja aliwahi kuniambia huku akitabasamu.

“Mimi husikiliza tu,” nilimjibu kwa sauti ya chini.

Tabia hiyo iliendelea kukua ndani yangu na hatimaye ikawa sehemu ya utu wangu.

Nilipowaambia wazazi wangu kwamba nilitaka kuwa mwalimu, hawakusita kunitia moyo.

“Una uvumilivu,” mama yangu alisema.

“Na una moyo wa huruma,” baba yangu aliongeza.

Nilibeba maneno yao moyoni hadi nilipokuwa mtu mzima. Ualimu ulionekana kuwa kazi iliyonifaa. Nilihisi kana kwamba nilikuwa naingia kwenye nafasi ambayo nilikuwa nimeizoea tangu zamani.

Kwangu, kila mtoto alikuwa muhimu.

Nilijifunza tabia zao, hofu zao na changamoto zao ambazo mara nyingi walishindwa kuzieleza.

“Mwalimu Irene, wewe huwa unajua kila mara ninapokuwa na tatizo,” mwanafunzi mmoja aliwahi kuniambia.

Nilitabasamu kwa upole.

“Unachotakiwa kufanya ni kuwa makini na kuwasikiliza watu,” nilimjibu.

Lakini ukweli ulikuwa na maana kubwa zaidi ya hapo.

“Siku njema, Mwalimu,” Joy alisema kwa heshima.

Sauti yake ilikuwa ya upole lakini yenye kujiamini.

“Siku njema, Joy,” nilimjibu huku nikichunguza uso wake.

Kuna kitu kuhusu mtoto huyo kilichoendelea kubaki akilini mwangu hata baada ya muda huo kupita.

Haikuwa sura yake pekee. Kulikuwa na hali fulani ya kumfahamu ambayo sikuweza kuielezea.

Jinsi alivyokuwa akiketi wima, akiwa makini lakini mtulivu. Jinsi macho yake yalivyokuwa yakizunguka darasani kabla ya kutulia sehemu moja. Hata namna alivyokuwa akisita kidogo kabla ya kujibu maswali ilikuwa inanifananisha naye.

“Joy, ungependa kujitambulisha kwa wenzako?” Siku moja nilimuuliza.

Alitikisa kichwa kidogo.

“Jina langu ni Joy. Ninapenda kusoma vitabu na kuchora picha.”

Wanafunzi wenzake walimpigia makofi taratibu.

Lakini mimi nilibaki kimya. Kwa sababu ndani yangu kulikuwa tayari na jambo lililoanza kubadilika.

Yote yalianza kwa sababu ya faili moja. Faili la kawaida ambalo karibu nililipuuza bila kufikiria sana.

Lilikuwa faili la kawaida la kumbukumbu za mwanafunzi ambalo nilipaswa kulipitia kwa dakika chache tu kabla ya kwenda nyumbani.

Nilikaa kwenye meza yangu baada ya masomo, nikianza kupitia kumbukumbu za Joy taratibu huku darasa likiwa limetulia katika ukimya wa jioni.

Viti vilikuwa vimepangwa vizuri, na mwanga wa jua lililokuwa likizama ulitengeneza vivuli virefu kwenye ubao wa darasa.

Kurasa za mwanzo zilikuwa na taarifa za kawaida.

Rekodi za mahudhurio. Matokeo ya mitihani. Maoni ya walimu yaliyomuelezea kuwa mtoto mtulivu na mwenye nidhamu.

Mwanzoni sikuona jambo lolote lisilo la kawaida, na nilikuwa karibu kulifunga faili hilo bila kulitazama tena.

Lakini nilipofika kwenye ripoti ya afya, nilihisi kitu ndani yangu kikibadilika kwa namna ambayo sikuweza kuielezea.

Nilisogea karibu zaidi na karatasi huku vidole vyangu vikishikilia kwa nguvu kidogo. Nilianza kusoma kila mstari kwa umakini zaidi.

Maneno yale yalionekana kuwa na uzito mkubwa kuliko kawaida, kana kwamba yalikuwa yamebeba maana kubwa zaidi ya yale yaliyoandikwa.

Tatizo la moyo la kurithi.

Maneno hayo yaliendelea kubaki akilini mwangu hata baada ya kufunga darasa na kutoka kwenye korido iliyokuwa kimya.

Yalinifuata hadi nyumbani na kuendelea kujirudia mawazoni mwangu.

Siku iliyofuata, niliamua kwamba nilihitaji kupata majibu, hata kama bado sikuwa naelewa kwa nini nilikuwa na hamu kubwa kiasi hicho ya kuyajua.

“Joy, tafadhali mwambie bibi yako aje shuleni kesho baada ya masomo,” nilimwambia kwa upole huku nikijitahidi kuzungumza kwa utulivu.

“Sawa, Mwalimu,” alijibu huku akitikisa kichwa kidogo. Uso wake ulikuwa bado unaonyesha uaminifu na uchangamfu wake wa kawaida.

Alipofika alasiri ya siku iliyofuata, nilishindwa kabisa kuelekeza mawazo yangu kwenye mambo mengine.

Kila dakika iliyopita ilionekana kuwa ndefu sana, na uvumilivu wangu ulianza kupungua kadiri nilivyosubiri.

Mara tu aliponiona, rangi ya uso wake ilibadilika ghafla kiasi cha kunishtua. Uso wake ulionyesha hofu kubwa.

“Hapana…” Alinong’ona huku akirudi nyuma hatua moja, kana kwamba alikuwa ameona jambo lisilowezekana.

“Mama, una matatizo yoyote?” Nilimuuliza huku nikisimama kutoka kwenye kiti changu. Nilikuwa nimechanganyikiwa na kuwa na wasiwasi kwa wakati mmoja.

Alitikisa kichwa haraka, hofu ikionekana wazi usoni mwake.

“Mimi… siwezi kufanya hivi,” alisema kwa sauti iliyokuwa ikitetemeka.

Kabla sijamkaribia au kumuuliza swali jingine, aligeuka ghafla na kukimbia kutoka darasani.

“Subiri!” Niliita kwa sauti kubwa huku sauti yangu ikisikika kwenye korido iliyokuwa tupu.

Lakini hakusimama. Ndani ya sekunde chache alikuwa tayari ametoweka.

Nilitembea huku na huku ndani ya sebule yangu ndogo, nikikumbuka tukio hilo tena na tena huku nikijaribu kutafuta jambo ambalo huenda nilikuwa nimelikosa.

Ndipo nilipofanya jambo ambalo sikuwahi kulifanya hapo awali, jambo ambalo nilihisi lilikuwa muhimu licha ya mashaka yangu.

Nilichapisha picha ya Joy na kuishikilia mikononi mwangu kana kwamba ingeweza kunipa majibu.

Chakula cha Jumapili kilikuwa na hali tofauti na siku nyingine. Hata mazingira ya kawaida ya nyumbani hayakuweza kupunguza wasiwasi uliokuwa ukiongezeka ndani yangu.

Harufu ya mchuzi ilijaa ndani ya chumba, ikiwa nzuri na ya kuvutia, lakini sikuwa na hamu ya kula wala hata kukaa mezani.

“Mama, Baba,” hatimaye nilisema huku nikiweka picha ile kwa uangalifu katikati ya meza.

“Je, mnamfahamu mtoto huyu?”

“Umeipata wapi picha hii?” Baba yangu aliuliza kwa sauti kali na isiyo ya kawaida kwake.

“Ni mwanafunzi wangu,” nilimjibu huku nikijitahidi kudhibiti sauti yangu licha ya mawimbi ya hisia zilizokuwa zikichanganyikana ndani yangu.

“Kwa nini nyote wawili mnaonekana kana kwamba mmeona mzimu?”

Ukimya mzito ulitanda kati yetu.

“Nijibuni!” Nilisema kwa msisitizo. Sasa hasira na hofu vilikuwa vikichanganyika ndani yangu.

Macho ya mama yangu yalijaa machozi, kisha akafunika mdomo wake kana kwamba alikuwa akijaribu kuzuia jambo fulani lisitoke.

Baba yangu aliitazama picha ile kana kwamba ilikuwa imemrudishia kumbukumbu ambayo alikuwa amekuwa akiikimbia kwa miaka mingi.

“Mniambie ukweli,” nilisema huku sauti yangu ikivunjika licha ya kujitahidi kuwa mtulivu.

Hewa ndani ya chumba ilionekana kuwa nzito na yenye kubana kifua changu, kiasi cha kunifanya nipumue kwa shida.

“Ukweli ni kwamba hukuzaliwa peke yako,” baba yangu alisema kwa sauti ya chini.

Maneno yake hayakuwa na maana yoyote kwangu mwanzoni. Nilimtazama kana kwamba alikuwa amezungumza lugha ambayo sikuielewa.

“Unamaanisha nini?” Niliuliza taratibu huku koo langu likikauka kwa hofu.

Mikono ya mama yangu ilikuwa ikitetemeka akiwa ameketi, na hakuweza hata kunitazama machoni.

“Ulikuwa na dada pacha,” mama yangu alinong’ona huku sauti yake ikivunjika.

“Jina lake lilikuwa Brenda.”

Chumba kilionekana kana kwamba kinazunguka. Nilishikilia ukingo wa meza ili nisianguke.

“Hapana,” nilisema huku nikitikisa kichwa kwa kutokuamini.

“Hilo haliwezekani. Mngekuwa mmeniambia.”

Baba yangu alifumba macho kwa muda mfupi, kana kwamba alikuwa akijiandaa kukabiliana na kumbukumbu nzito.

“Lakini maisha hayakutupa nafasi hiyo.”

Alisogea mbele kidogo huku macho yake yakiwa yametulia kwenye picha ya Joy.

“Wewe na Brenda mlizaliwa katika kipindi kigumu sana,” aliendelea kusema taratibu.

“Irene, hatukuwa na kitu chochote. Hatukuwa na pesa za kutosha, msaada wa kutosha wala hata matumaini ya kutosha.”

Mama yangu alilia kwa sauti ya chini huku akibonyeza vidole vyake kwenye midomo yake.

“Brenda alikuwa mgonjwa tangu mwanzo,” alisema huku sauti yake ikitetemeka.

“Alikuwa na tatizo kubwa la moyo ambalo lilihitaji upasuaji, lakini hatukuwa na uwezo wa kulipia gharama zake.”

Nilihisi kifua changu kikibana kwa maumivu huku vipande vya ukweli vikianza kuungana.

“Hapo ndipo Moraa alipojitokeza,” baba yangu alisema huku taya yake ikikaza.

“Alikuwa anaondoka nchini kwenda kufanya kazi, kisha akajitolea kumchukua Brenda na kwenda naye.”

“Alituahidi kwamba angemrudisha,” mama yangu aliongeza haraka huku machozi yakimtiririka mashavuni mwake.

Ukimya uliofuata ulikuwa mzito kiasi cha kutovumilika.

“Na mliruhusu tu apotee hivyo?” Niliuliza huku sauti yangu ikivunjika kwa maumivu.

“Tulijaribu kumtafuta,” mama yangu alisema kwa kukata tamaa.

“Kwa miaka mingi tulimtafuta. Tuliwauliza ndugu na jamaa, tukafuata kila taarifa tuliyokuwa tukiipata.”

“Lakini hatukupata chochote,” baba yangu aliongeza.

“Hatimaye tuliambiwa kwamba kuna uwezekano mkubwa Brenda alikuwa amefariki.”

Nilitoa pumzi nzito huku moyo wangu ukidunda kwa nguvu.

“Kwa hiyo mlimfuta kabisa kwenye maisha yetu?” Nilinong’ona.

“Tulificha ukweli,” mama yangu alisema kwa upole.

“Tulifikiri kwamba kwa kufanya hivyo tungeweza kukulinda.”

Ukweli haukuingia akilini mwangu kwa urahisi. Ulijifunua taratibu, ukigusa kila sehemu ya maisha yangu hadi niliposhindwa tena kuupuuza.

Brenda alikuwa ameweza kuishi licha ya kila kitu kilichopaswa kumtenganisha na familia yetu.

Alikuwa amekua katika maisha ambayo sisi hatukupata nafasi ya kuyaona.

“Na aliishi maisha mazuri?” Niliuliza kwa sauti ya chini huku nikijaribu kushikilia tumaini lolote lililokuwa limebaki moyoni mwangu.

Baba yangu alitikisa kichwa taratibu, ingawa macho yake yalikuwa bado yamejaa huzuni.

“Alijenga maisha yake,” alisema.

“Aliolewa na kupata mtoto.”

Kifua changu kilibana nilipoitazama tena picha ya Joy. Sasa nilikuwa namwona kwa macho tofauti. Hakuwa tena mtoto mgeni kwangu, bali alikuwa sehemu ya familia yangu.

“Na baadaye alifariki,” mama yangu alinong’ona huku sauti yake ikivunjika kwa maumivu.

“Mwaka mmoja uliopita… moyo wake haukuweza kuendelea kufanya kazi.”

Wakati huo nilihisi kitu kikibadilika ndani yangu. Kilikuwa kitu chenye nguvu zaidi ya mshangao na huzuni niliyokuwa nayo.

“Hataruhusiwa kutoweka tena,” nilisema kwa sauti thabiti licha ya dhoruba ya hisia zilizokuwa ndani yangu.

Mara iliyofuata nilipokutana na Moraa, sikuwa na hofu wala sikusita kusema nilichokuwa nacho moyoni.

“Una deni la kutuambia ukweli. Pia una deni la kuhakikisha Joy anapata familia ambayo haitamtelekeza,” nilimwambia huku nikimtazama moja kwa moja machoni.

Alionekana kuwa amezeeka kuliko nilivyomkumbuka, uso wake ukiwa umechoka kutokana na miaka mingi na maamuzi aliyokuwa ameyafanya.

“Nilidhani kwamba nilikuwa namwokoa,” alisema kwa sauti ya chini.

Zamani nilikuwa naamini kwamba ukweli ni jambo linalokuja kwa upole na kuingia moyoni bila kuumiza mtu yeyote.

Lakini sasa nimejifunza kwamba ukweli hauji kila wakati ili kukufariji.

Wakati mwingine, huja kubomoa kila kitu ulichokuwa ukidhani unakifahamu kuhusu maisha yako.

Kwa miaka mingi niliishi nikiamini kwamba nilikuwa mtoto wa pekee, nikiwa nimezungukwa na simulizi ya maisha ambayo nilidhani ilikuwa imekamilika na isiyokuwa na mashaka yoyote.

Lakini sasa ninajua kwamba simulizi hiyo ilijengwa kwa kiasi kikubwa juu ya ukimya na siri, pamoja na upendo.

Wazazi wangu waliamini kwamba walikuwa wakinilinda dhidi ya maumivu.

Lakini kwa kufanya hivyo, walininyima pia nafasi ya kumfahamu dada yangu, na kushiriki naye maisha ambayo tulipaswa kuyaishi pamoja.

Nimeanza kuelewa kwamba upendo unaweza kuwa kinga na wakati huohuo ukawa chanzo cha maumivu.

Siwezi kubadilisha yale tuliyopoteza, wala siwezi kurudisha miaka yote tuliyoishi bila kufahamiana.

Lakini ninaweza kuchagua kitakachotokea kuanzia sasa.

Ninaweza kuchagua kusema ukweli, hata kama unaumiza.

Kwa sababu familia haihusu tu mambo tunayoambiwa. Inahusu pia mambo tunayokuwa tayari kuyagundua, kuyakubali na kuyajenga upya.

Kwa hiyo, nakuuliza: Kama ukweli ungeweza kubadilisha maisha yako kama ungeujua mapema, bado ungechagua kulindwa dhidi ya ukweli huo?